Basiskennis dossier akoestiek

Samengesteld door: Kim Wolters, Henny Brullemans


Definitie

De wetenschap die zich verdiept in geluid en de uitwerking die een ruimte heeft op klanken en nagalmen van geluiden. Dan kan bijvoorbeeld gesproken over ‘Deze ruimte heeft een slechte akoestiek ‘. Bedoeld wordt dan dat de eigenschappen van die ruimte niet overeenkomen met het gebruik. Aan een concertzaal worden bijvoorbeeld heel andere eisen gesteld dan aan een collegezaal, vergaderruimte of kantooromgeving. Ruimteakoestiek meet de geluidsgolven in een ruimte zodat er een compleet geluidsveld zichtbaar wordt. Dit geluidsveld wordt berekend door de origineel uitgezonden geluidsgolven, ook wel het directe geluidsveld genoemd. Het afgegeven impuls wordt door de oppervlakte van de ruimte en de voorwerpen erin gereflecteerd, geabsorbeerd of afgebogen (ook wel de eerste reflecties genoemd. Door deze eerste reflectie kan de sterkte en invalsrichting va het geluid veranderen waardoor de luisterervaring slechter wordt.

Facilitair

Een vergaderzaal met een echo of een bedrijfsruimte met veel rumoer komt de productiviteit van de medewerkers niet ten goede. 

Het belangrijkste voordeel van een goede akoestische werkomgeving is de positieve invloed op het gedrag en gezondheid van de medewerkers. De werkomgeving is prettig en ziekteverzuim en fouten door concentratieverlies zullen drastisch afnemen. Ook irritaties en stress op de werkvloer zullen tot een minimum gereduceerd worden.

Medewerkers blijven fitter en hebben meer plezier in hun werk. Vaak is slechte akoestiek herkenbaar maar wordt de link hiermee niet gelegd. Zaken zoals hoofdpijn, duizeligheid, irritaties, stress, afleiding worden vaak niet in relatie gebracht met een akoestisch probleem. Terwijl dit wel vaak een ven de voornaamste oorzaken is. Een goede akoestische werkomgeving zorgt dus voor veel meer rust, en lijdt tot minder klachten bij personeel. De facilitaire dienst moet zorg dragen dat iedereen de juiste voorzieningen heeft om zijn/haar werk uit te voeren en de organisatie de vastgestelde doelen kan behalen.

Herkenbare problemen

  • Slechte communicatie;
  • Concentratieproblemen;
  • Minder productiviteit;
  • Irritaties;
  • Ziekteverzuim;
  • Vermoeidheid (onnodige fouten);
  • Stemverheffing;
  • Stress;

Ruimteakoestiek

Binnen ruimteakoestiek kan onderscheid gemaakt worden tussen geluidsabsorptie (het aanpakken van het nagalmen in een ruimte en geluidsisolatie (het blokkeren van geluidsoverdracht tussen aangrenzende ruimtes). Want deze vereisen telkens andere type oplossingen. Voor absorptie moet men gebruik maken van poreuze materialen (zoals melamineschuimstof of polyestervezels, ...) om de geluidsgolven op te vangen. Voor de isolatie van geluid ligt de focus dan weer op massa (hoge densiteit). Hoe dichter het materiaal, hoe beter die de geluidsgolven kan breken en tegenhouden. Hiernaast is het van uitermate belang dat muren, wanden, plafonds losgekoppeld worden van de bouwstructuur zodat er geen geluidslekken plaatsvinden waardoor het geluid alsnog een weg vindt naar de aangrenzende ruimte en zo toch tot overlast kan komen.

Dit onderscheid is cruciaal om te maken, omdat de juiste keuze van akoestische oplossing hieruit vloeit, en we merken dat hier nog altijd te veel verwarring over bestaat in de markt.

Akoestiek en werken

Een goede akoestiek op de werkvloer is van belang om de medewerkers productief te maken. Gemiddeld geeft 60% van de medewerkers aan dat lawaai een storende factor in hun werkomgeving is. Dit kan leiden tot o.a. slaapproblemen, concentratieproblemen, stress en ziekteverzuim. Hieronder enkele voorbeelden:

  • Het binnenlopen van een nagalmende entreehal komt niet uitnodigend over en is hinderlijk voor de medewerkers die hier werkzaam zijn;
  • Werken in een open kantoorstructuur kan leiden tot concentratiestoornissen. Telefoons en gesprekken om je heen leiden snel af.
  • Vergaderen om een galmende zaal zal minder effectief zijn als in een ruimte waar de akoestiek goed is berekend.

Soorten / oplossingen

  • Zwevende vloeren
  • Contactgeluidisolatie
  • Verlaagde plafonds wanden
  • Akoestische schilderijen
  • Akoestische plafonds
  • Akoestische wanden
  • Planten
  • Facetplaat

Wet- en regelgeving

Arbowet

  • Bij 80 dB(A) begint het gevaar van lawaaislechthorendheid. Daarom moet boven deze waarde gehoorbescherming aangeboden worden;
  • Bij 83 dB(A) mag de medewerker nog maar 4 uur zonder gehoorbescherming werken;
  • Bij 85 dB(A) of hoger is de medewerker verplicht om gehoorbescherming te dragen;

Bouwbesluit
In afdeling 3 worden eisen gesteld aan zowel woon- als utilitaire gebouwfuncties:

  • Lucht/geluidisolatie;
  • Contactgeluidisolatie;
  • Installatiegeluid
  • Geluidsabsorptie (beperkt galm).

Normen
NEN 5077: Geluidwering in gebouwen: bepalingsmethoden

NEN-EN 12354-6: Geluidwering in gebouwen

NEN-EN-ISO 10140: Geluidwering in gebouwen: ééngetalsaanduidingen

Bovenste drie normen gaan over het vaststellen van de prestatie in de praktijk zodat deze getoetst kan worden aan de hand van de Bouwbesluiteisen.

NEN 1070: Geluidwering in gebouwen: specificatie en beoordeling van de kwaliteit. Deze norm gaat over het classificeren van de kwaliteit van geluid in een gebouw. Hiervoor wordt gebruikt gemaakt van 5 geluidsklassen die aangeduid worden met een cijfer van 1 t/m 5. 

Aanverwante dossiers

Arbo, Audiovisueel, Bedrijfstuinen, Gezonde werkplek, Groen op de werkplek, Huisvesting, vergaderen, wanden.