Basiskennis dossier arbo

Samengesteld door: Kim Wolters, Henny Brullemans


Definitie

Arbo is de afkorting van het woord arbeidsomstandigheden. De arbeidsomstandigheden zijn de omstandigheden waaronder werknemers hun werk verrichten: op het gebied van veiligheid, gezondheid en of de werkgever voldoende rekening houdt met het welzijn van de werknemers op de werkvloer. Kortom, Arbo is dus een verzamelnaam voor veiligheid, gezondheid en welzijn op de werkvloer.

Facilitair

Waar mensen werken moet rekening gehouden worden met de arbeidsomstandigheden. Hiervoor is onder meer de Arbowet in het leven geroepen. De gezondheid en veiligheid van medewerkers staat hierin voorop. Klimaatbeheersing, goede kantoorstoelen, akoestiek, mobiliteit: tal aspecten kunnen invloed hebben op het welzijn en daarmee de productiviteit van de werknemers. De facilitair manager of gebouwbeheerder dient dus zeer nadrukkelijk op de hoogte te zijn van alle ontwikkelingen op het gebied van Arbo.

Arbo en werken

De Arbowet geeft taken, regels en plichten en mogelijkheden aan voor, werknemer, werkgever, Ondernemersraad, Arbodienst en Arbeidsinspectie. Naleving van de Arbowet is niet alleen wettelijk verplicht, het heeft voor zowel werkgevers als werknemers voordelen:

Voordelen

  • Gezonde en veilige organisatie om in te werken;
  • Beperkt risicosituaties;
  • Beperking van ziekteverzuim en ongevallen; - Geeft de juiste begeleiding bij ziekte;
  • Geeft aan wat te doen bij gevaar en/of ongevallen;
  • De wet beschermt medewerkers tegen intimidatie, agressie en/of geweld

Nadelen
Sommige arbeidshandelingen worden niet makkelijker door de handhaving van de Arbowet. Denk bijvoorbeeld aan de metselaar die minder kilo mag tillen en daardoor vaker moet lopen of bepaalde diensten die anders ingevuld moeten worden door de arbeidstijdenwet. Als voorbeeld kunnen we naar de arbeidstijden van een chauffeur kijken. Deze moet na enkele uren stoppen om te rusten, maar hierdoor kan de werkgever echter in problemen komen qua aflevering.

Beleid

Een werkgever wordt geadviseerd om een arbobeleid te schrijven met hierin:

Risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E)
De arbeidsomstandighedenwet verplicht in artikel 5 het actueel houden van de RI&E. Hierin wordt weergegeven welke gevaren het werk met zich meebrengt. Vanuit hier wordt een plan van aanpak geschreven om de gevaren te minimaliseren. In lid 4 van het artikel wordt aangegeven dat de RI&E vervangen moet worden zodra de situatie van de huidige RI&E veranderd is. Vanuit deze evaluatie wordt tevens besloten hoeveel BHV’ers aanwezig moeten zijn binnen de organisatie. Meer over de RI&E kunt u vinden in het dossier risicobeheersing.

Ziekteverzuimbeleid
Een werkgever is verplicht zich te laten informeren door een bedrijfsarts bij ziekte van een medewerker. Er kan een contract met een arbodienst kortgesloten worden maar er kan ook (wanneer de OR en/of personeelsvertegenwoordiging akkoord is) gekozen worden voor een maatwerkregeling. De arbodienst wordt dan pas gekozen wanneer een ziektecase zich voordoet. De medewerker mag te allen tijde een gesprek aanvragen met de bedrijfsarts ongeacht of er een ziektebeeld is. De werkgever is verplicht om een afspraak te maken voor de medewerker.  

Bedrijfshulpverlening (BHV)Ieder organisatie moet minimaal één gecertificeerde BHV’er aanwezig hebben. Voor meer informatie over BHV verwijzen we graag naar het dossier bedrijfshulpverlening.  

Preventiemedewerker
In een organisatie met 25 of minder medewerkers mag de werkgever optreden als preventiemedewerker. Wanneer er meer medewerkers in dienst zijn is de werkgever verplicht een preventiemedewerker aan te wijzen.  

Periodiek arbeidsgezondheidskundig Onderzoek (PAGO)
De werkgever zorgt voor de mogelijkheid om deel te nemen aan een PAGO bij de bedrijfsarts. Deze zal kijken of de medewerker gezondheidsklachten heeft naar aanleiding van zijn werk.

Wet- en regelgeving

Op 24 januari 2017 heeft de eerste kamer de wetwijziging voor de Arbowet aangenomen. Deze wijziging zal per 1 juli 2017 van kracht gegaan. Deze wijziging zorgt dat er meer aandacht besteed wordt aan het preventief handelen. In de Nederlandse wetgeving bestaat de arbeidsomstandighedenwetgeving, deze wordt onderverdeeld in de volgende delen:

Arbeidsomstandighedenbesluit
Ook wel Arbobesluit genoemd. Hierin wordt meegenomen hoe een organisatie moet handelen met gevaarlijke stoffen, inrichting werkplekken en persoonlijke hulpmiddelen. Het besluit is gelding voor overheid, medewerkers en het bedrijfsleven. Aparte regels tellen voor, onderwijs, vervoer, rijksinrichtingen, defensie, jeugdigen zwangere en thuiswerkers. Bij dit besluit gaat het er niet over hoe het doel wordt bereikt, als het maar bereikt wordt.

Arbeidsomstandighedenregeling
Ook wel Arboregeling genoemd, hierin worden onder anderen de periodieke keuringen van materialen en apparatuur behandeld.

Arbeidstijdenwet (ATW)
Ook wel de werktijdenwet in de volksmond genoemd. Deze wet geeft aan hoeveel uur en medewerker in een bepaalde periode mag werken. Berekeningen per maand en week kunnen hierin al verschillen.

Arbeidstijdenbesluit (ATB)
De ATB bevat ontwijkende normen met betrekking tot de ATW omdat zit in sommige sectoren nodig is. Denk hier bijvoorbeeld aan horeca en brandweer. 

Consequenties van het overtreden van de Arbowet

Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) voert inspecties uit op het naleven van de wet door zowel werkgever als medewerker. Er kunnen forse straffen worden opgelegd indien de Arbowet wordt overtreden. Bij de inspecties worden de overtredingen verdeelt over de volgende soorten:

Strafbare feiten
Wanneer opzet in het spel is of het bevel van inspecteur genegeerd wordt. Slechts een aantal overtredingen valt onder deze categorie.

Ernstige overtreding
Bij een enkel overtredingen is het gevolg boete en een waarschuwing tot stilleggen van de werkzaamheden.

Zware overtreding (OZ)
Hierbij moeten er situaties zijn die tot ernstig gevaar kunnen leiden. Wanneer de inspecteur op heterdaad betrapt zal naast een boete ook de werkzaamheden stil gelegd moeten worden. Er worden ongeveer 90 regels geteld waarbij overtreding deze gezien wordt als een OZ.

Overtreding waar direct een boete volgt (ODB)
Het betreft hier een situatie waarin de medewerker niet bevoegd of bekwaamd is tot het uitvoeren van bepaalde werkzaamheden, het niet inzetten van risico verminderende maatregelen, nalatenschap op meldingsverplichting Inspectie SZW en het ontbreken van de basisvoorzieningen. Een ODB kan in 30 regels voorkomen.

Overige overtredingen
Ongeveer 400 regels zijn niet benoemd tot ODB en OZ, wanneer deze overtreden worden zal een waarschuwing en/of eis ter verbetering afgegeven worden. Wanneer de overtreding herhaald wordt zal er een boete volgen. 

Boetes
De boetes hebben een minimum van € 340,- en een maximum van € 13.500,- de hoogte is afhankelijk van de overtreding. Deze normbedragen tellen voor organisaties boven 500 medewerkers. Wanneer er minder medewerkers in dienst zijn zal er een korting gegeven worden die kan oplopen tot 10% bij minder dan 5 medewerkers. Voor medewerkers telt een maximum van € 450,-. Alle boete bedragen staan vastgesteld in de bijlage van de beleidsregels boeteoplegging. Echter mag er op basis van lid 11 van de beleidsregels de boete nog verlaagd of verhoogd worden.