Basiskennis dossier bewegwijzering

Samengesteld door: Kim Wolters, Henny Brullemans


Definitie

De bewegwijzering binnen een organisatie bestaat uit het wijzen van de weg door middel van borden of digitalisering. Dit is voor zowel buiten als binnen. Een bezoeker kan hierdoor gemakkelijk de weg vinden naar een bepaalde afdeling, denk daarbij aan een ziekenhuis. Klanten of sollicitanten kunnen door middel van deze bewegwijzering gemakkelijk de lift, het trappenhuis, de koffiecorner en de toiletten vinden. Onder de bewegwijzering valt natuurlijk ook de vluchtwegsignalering. Deze groene borden wijzen de (nood)uitgang. Dit is een apart dossier, voor verdere informatie kunt u ons dossier ‘vluchtwegsignalering’ bekijken.

Facilitair

Bewegwijzering binnen de organisatie is van essentieel belang zodat iedereen gemakkelijk de weg kan vinden. De facilitair manager is over het algemeen de aangewezen persoon om hiervoor zorg te dragen. De bewegwijzering moet worden ingericht, beheerd en onderhouden. Ook zal de facilitair manager controles hierop moeten uitvoeren zodat de routing van de bewegwijzering altijd kloppend is. Bewegwijzering moet niet alleen functioneel zijn, maar juist ook mooi en esthetisch aansluitend op de architectuur van het gebouw of gebied als geheel. Het ontwikkelen van toegankelijke en goed ontworpen bewegwijzering is een specialistisch vak.

Op de werkplek

Binnen de kantooromgeving is de bewegwijzering een terugkerend probleem bij architecten van het pand. Zij vinden namelijk dat het afdoet aan de uitstraling van het door hun ontworpen gebouw. Daarnaast vinden budgetbewakers bewegwijzering vaak te duur en is er vaak niet duidelijk waaraan de bewegwijzering  binnen de organisatie aan moet voldoen.

De grootte van een pand zorgt er voor hoe de bewegwijzering gedefinieerd moet worden. Doordat vaak veel verdiepingen op elkaar lijken, kun je denken dat bewegwijzering gemakkelijk te realiseren is. Niets is minder waar, vaak blijkt het een hele complexe constructie te zijn en moeten nooduitgangen, vluchtroutes en andere bewegwijzering op een duidelijke, zichtbare en vooral niet te aanwezige manier aangeduid worden. Het realiseren van bewegwijzering gebeurt vaak al in de bestekfase of soms al in de ontwerpfase. Doordat dit in zo’n vroeg stadium al wordt bekeken, worden dure aanpassingen in de toekomst uitgesloten.

Tips voor het invoeren van een goede bewegwijzering

In een klein bedrijfspand hebben klanten en medewerkers meestal maar weinig moeite om elkaar te vinden. Maar zodra er sprake is van meerdere afdelingen en verschillende kantoren en vergaderruimtes per afdeling, kan het behoorlijk lastig zijn om wegwijs te worden. In dat geval is goede bewegwijzering essentieel. Een goede en adequate bewegwijzering in gebouwen voorkomt veel ergernis en stress. Het is belangrijk om een bewegwijzering te vinden die precies is afgestemd op de behoeften van bezoekers. Tips voor het invoeren van een goede bewegwijzering.

PvE.
Leg alle wensen vast in een Programma van Eisen. Bedenk hierbij dat de bewegwijzering duidelijk moet zijn en afgestemd op alle gebruikersgroepen. De nieuwe bewegwijzering moet ook gemakkelijk verwisselbaar en gebruiksvriendelijk zijn voor het geval er mutaties plaatsvinden.

Inventarisatie.
Laat een inventarisatie maken van het project en een ontwerp voor de lay-out van de borden. Aan de hand van deze inventarisatie kan er gemakkelijk een totaaloverzicht worden gemaakt van de te plaatsen bewegwijzering. Bij de inventarisatie moet de meest logische route in het gebouw doorgevoerd worden. Let er dus op dat de doelgroep met de geplaatste bewegwijzering zelf zijn weg kan vinden.

De bewegwijzeringselementen
Moeten qua vormgeving, kleur en typografie op elkaar zijn afgestemd.

De leesbaarheid
Van bewegwijzering hangt af van het lettertype dat u kiest, maar bijvoorbeeld ook van de lettergrootte en de hoeveelheid informatie die u op een bord zet. Hoe meer informatie er gepresenteerd wordt, des te moeilijker het wordt en langer het duurt voor mensen om dit te begrijpen. Overweeg het gebruik van pictogrammen om de hoeveelheid tekst te beperken.

Het kleurgebruik
Heeft primair te maken met de leesbaarheid van de borden. De kleur die u aan de letters geeft en de kleur van de achtergrond bepalen het contrast en dus de leesbaarheid. Zorg ervoor dat het contrast tussen de letters en de achtergrond hoog is. Daarnaast kunt u met kleur groeperingen aanbrengen. Zijn er bepaalde afdelingen in het gebouw die hun eigen kleur hebben of kunnen krijgen?

Belichting
Ook al heeft u gekozen voor een uitstekend lettertype, goed leesbare lettergrootte en contrasterende kleuren – een bord is nauwelijks leesbaar als het niet goed verlicht wordt. Denk bij het plaatsen van bewegwijzering dus ook aan het licht in de ruimte en zorg eventueel voor extra verlichting als een bord op een donkere plek hangt.

Logische plek
Het is niet wenselijk als mensen naar de bewegwijzering moeten zoeken. Verplaatst u zich dus in de verschillende doelgroepen die uw pand bezoeken, houd rekening met de plekken waar ze binnenkomen en let extra goed op plaatsen met een kruising of splitsing. Dit zijn de momenten waarop mensen zich afvragen waar ze heen moeten en u ze wilt helpen met de juiste informatie. og beter is het om niet alleen op ‘vraaglocaties’ als kruisingen en splitsingen de juiste bewegwijzering aan te bieden, maar onderweg langs routes ook te bevestigen dat mensen goed zitten. Plaats dus ook daar een bevestiging van de route waarop mensen zich bevinden.

De hoogte
Dit wordt nogal eens onderschat in het plaatsen van bewegwijzering. Hoe hoog moet de informatie komen? Normaliter wordt onderscheid gemaakt in informatie die men van dichtbij versus van veraf moet kunnen lezen. Voor dichtbij is het prettig als informatie op ooghoogte staat, voor veraf kunt u de borden beter hoger hangen.

Bewegwijzeringsplan

De invoering van een gedegen bewegwijzering is complexer dan veel mensen beseffen. Het is een heel traject van strategische analyse tot en met het complete onderhoud.

Het begint met de analyse vanaf de architectentekeningen en brengt de verkeersstromen van het gebouw of gebied in kaart. Daarbij is van belang te weten wie de bezoekers zijn, wat de intentie van de opdrachtgever met deze (toekomstige) bezoekers is en hoe bezoekers eenvoudig, efficiënt en zelfstandig de weg kunnen vinden. Hierbij komt ook een psychologische aspect kijken; in ziekenhuizen houd je extra rekening met de emotie en de diversiteit van de bezoeker die anders is dan die van een bezoeker van een nieuw winkelcentrum. Vervolgens worden de meest optimale communicatiepunten en locaties voor bewegwijzering geschetst in de architectentekening. In deze fase is het van belang dat al in een vroeg stadium een nauwe samenwerking en afstemming met de betrokken partijen tot stand komt. De routing door én het gebruik van het gebouw of het gebied vormt hierbij het uitgangspunt. Welke bewegwijzering is op welke locatie nodig om de bezoeker efficiënt en effectief naar de juiste plek te leiden.

Heldere bewegwijzering ontstaat door de juiste balans te vinden tussen een functioneel en mooi, duurzaam ontwerp dat aansluit bij de architectuur van het gebouw of gebied: bewegwijzering op maat die de visie achter het ontwerp van het gebouw versterkt en waardoor de bezoeker efficiënt en zelfstandig de weg kan vinden. Daarnaast vormen de huisstijl, missie en visie van de organisatie de uitgangspunten voor het ontwerp en het uiteindelijke bewegwijzeringsplan.

Normen, wet- en regelgeving

Bouwbesluit
In het bouwbesluit staan eisen en gebruiksvoorschriften m.b.t. veiligheid, gezondheid, bruikbaarheid, energiezuinigheid en milieu.

NEN normering
NEN-EN 1838 Toegepaste verlichtingstechniek; Hierin worden de voorschriften weergegeven waaraan de vluchtwegsignalering moet voldoen. Deze norm hangt samen met het meest recente bouwbesluit en de Arbowet. Waar deze beide tot regelgeving behoren is de NEN-EN1838 een eis die gesteld wordt bij het inrichten van een noodverlichting installatie.

NEN 3011 De bekendste norm voor veiligheidssignalisatie is de NEN 3011. De Ned. Vereniging voor Veiligheidssignalisatie (NVVS) heeft bij de ontwikkeling van deze norm een grote invloed gehad. Deze norm is in 2004 verschenen en beschrijft de uitvoering van de benodigde veiligheidssignalisatie. Ook deze norm is nog lang niet volledig. De norm zou nog veel meer gedetailleerd kunnen worden. Wel is deze norm een benodigd standaard werk voor iedereen die te maken heeft met de toepassing van veiligheidssignalisatie.   

Aanverwante dossiers

Communicatie, Gebouwautomatisering, Gebouwbeheer, Hospitality, Terreinbeheer, Vluchtwegsignalering.