Basiskennis dossier binnenklimaat

Samengesteld door: Kim Wolters, Henny Brullemans


Definitie

Het binnenklimaat is de atmosferische omstandigheid (temperatuur, windsnelheid en luchtvochtigheid) in leefomgevingen zoals broeikassen en gebouwen. Centraal staat hier hoe mens, plant en dier reageren op de omstandigheden. 

Bij binnenklimaat wordt er gedacht aan onder andere de luchtvochtigheid, de ventilatie en de temperatuur van een werkplek. Vele factoren beïnvloeden het binnenklimaat. In de leefomgeving van een gebouw, staat de mens centraal. Het binnenklimaat wordt afgestemd op de wensen en behoeften van de mens in relatie met de werkactiviteiten.

Facilitair

 Er komt veel kijken bij een goed en  behaaglijk binnenklimaat. De term binnenklimaat is een algemene term vaak denken we temperatuur en co2 maar niet aankleding c.q inrichting. Wat zijn de wensen en behoeften van de mensen die binnen dit gebouw werken? Het dossier binnenklimaat kent veel raakvlakken met het facilitair management en/of gebouwbeheer. Het is de taak van de fm’er om de inrichting van het binnenklimaat van een werkruimte goed te coördineren en om vast te stellen waar behoefte naar is op die bepaalde werkplek. Wanneer de organisatie over genoeg expertise beschikt, kan de organisatie ervoor kiezen dit in eigen beheer te houden, het is vaak wel raadzaam er specialisten bij te halen. Er zijn namelijk veel punten waar FM aan moet voldoen bij het inrichten van het binnenklimaat.

Binnenklimaat op de werkvloer

Wanneer de mens en de omgeving centraal staat, gaat dit zichtbaar winst opleveren. Wanneer werknemers een prettige werkomgeving hebben, zal het ziekteverzuim dalen, de positieve werksfeer toenemen en de productiviteit stijgen. Hierdoor wordt de samenwerking op verschillende vlakken gestimuleerd. Bijvoorbeeld de samenwerking met directe collega’s, maar ook de samenwerking met opdrachtgevers en leveranciers zullen hier merkbaar verschil in gaan voelen. Een gezonde en productieve werkomgeving is van groot belang bij het uitvoeren van werkzaamheden. Bij het creëren van een gezonde werkplek, wordt vaak de focus gelegd op de inrichting, maar ook het binnenklimaat is van groot belang. Wanneer er goed wordt nagedacht over de werkomgeving van de werknemers, zal ook het hebben van een goede luchttoevoer, de beplanting en genoeg daglicht een grote rol spelen in het inrichten van een werkplek. Het hebben van goede ventilatie is eerder regel dan uitzondering en draagt bij aan een productieve werkomgeving. 

Aandachtspunten

De kans op een te warme werkplek is snel aanwezig wanneer de klimaatbeheersing niet naar behoren werkt. Dit is dan ook een belangrijk punt waar rekening mee gehouden moet worden bij het coördineren van het binnenklimaat.

Prestatieklasse niveau
Als FM is het belangrijk te weten wat het Prestatieklasse niveau van het gebouw. Het prestatie klasse niveau bestaat uit 3 klasse A B en C waar bij A de hoogste klasse is. Het is niet haalbaar om de kwaliteit van het binnenklimaat voor alle gebouwen op hetzelfde (hoge) niveau na te streven. Door onderscheid te maken in prestatieniveaus voor oude en nieuwe gebouwen kan een optimale werkomgeving voor zowel bestaande bouw als voor nieuwbouw worden nagestreefd. Bij een verbouwing kan het prestatieniveau worden verhoogd.

Het thermisch binnenklimaat
Wat is thermisch binnenklimaat? Een gebouw moet werknemers een behaaglijk binnenklimaat bieden. We spreken van een thermisch behaaglijk binnenklimaat als mensen geen behoefte hebben aan een hogere of lagere temperatuur. Dit binnenklimaat wordt bepaald door de luchttemperatuur, de luchtsnelheid, de stralingstemperatuur en de luchtvochtigheid. Maar ook de activiteiten van werknemers (zittend werk, zwaar werk) en de kleding die ze dragen hebben invloed. Er is sprake van een behaaglijk klimaat als minder dan 20% van de werknemers over het klimaat klaagt.

Verlichting
Verlichting heeft ook grote invloed op het binnenklimaat. Onvoldoende hoeveelheid licht geeft grotere kans op vermoeidheid en comfortklachten. De medewerker is eerder afgeleid met als gevolg lagere productiviteit. Ook de kans op fouten en ongevallen is groter bij te weinig licht of te groot contrastverschil. Niet alleen de hoeveelheid licht is van belang om het werk goed te kunnen uitvoeren maar ook de kleurtemperatuur, kleurweergave-index, het contrast, verblinding, spiegeling, verhouding van kunstlicht en natuurlijk licht.

Beplanting
Het hebben van beplanting in een gebouw bevordert de luchtkwaliteit en zorgt voor extra zuurstof. Het verkrijgen van voldoende daglicht op de werkplek is een must bij het uitvoeren van kantoorwerkzaamheden. Wanneer er in een te donkere ruimte gewerkt wordt, zal de productiviteit ook afnemen. Het lichaam zal dan namelijk sneller willen overschakelen op de slaapmodus. Bij voldoende daglicht is er sprake van een betere concentratie en kan men beter nadenken over moeilijke vraagstukken. 

Inrichting
Vaak wordt bij het indelen van kantorenruimten niet gekeken hoe de indeelbaarheid is van de klimaatinstallatie en verlichting. Het komt vaak voor dat de thermostaat de temperatuur regelt in het verkeerde vertrek. Ook de locatie van luchtroosters in het plafond wordt vaak onderschat. Daar naast is het belangrijk dat interne warmtelast af gestemd is met het beschikbare vermogen van de klimaatinstallatie.

Middelen/materialen

Bij het coördineren van het binnenklimaat wordt er onder andere gebruik gemaakt van:

  •      Luchtbehandelingsinstallaties; 
  •      Koelmachines; 
  •      Verwarming; 
  •      Airconditioning; 
  •      luchtbevochtigers; 
  •      Luchtroosters;
  •      Thermostaten. 

Het hebben van een behaaglijke temperatuur op kantoor is een belangrijk onderwerp in iedere organisatie. Het hebben hiervan hangt af van verschillende factoren:

  • Luchtbeweging (tocht);   
  • Zonwering;   
  • Luchtvochtigheid;  
  • Temperatuur;   
  • Stralingstemperatuur;   
  • Luchttemperatuur;   
  • Luchtkwaliteit;

Het hebben van een goed binnenklimaat draagt bij aan de gezondheid en productiviteit. Het binnenklimaat kan helaas heel gemakkelijk worden beïnvloed door bijvoorbeeld stof. Het hebben van een slecht binnenklimaat kan lijden tot verschillende gezondheidsklachten als: hoofdpijnen, droge ogen, concentratieverlies, huidklachten, longaandoeningen, maar ook kunnen er slaapproblemen ontstaan.

Wet- en regelgeving

In het Arbobesluit staat beschreven dat werkgevers moeten voorkomen dat medewerkers last hebben van een te warme of te koude werkplek. Gezondheidsklachten moeten worden voorkomen en organisaties moeten ook aan een gezonde luchttoevoer voldoen. Ook staat er in het Bouwbesluit dat een organisatie moet voldoen aan bepaalde eisen als, isolatie, zonwering, luchtvochtigheid en luchtverversing.

Belangrijkste normen

  • NEN 1087: Bepaling van de noodzakelijke ventilatie voorzieningen van   gebouwen en bepalingsmethoden voor nieuwbouw. 

  • NEN-EN-ISO 7730: Klimaatomstandigheden-Analytische bepaling en   interpretatie van thermische behaaglijkheid door berekeningen van de   PMV- en PPD-waarden en lokale thermische behaaglijkheid, NEN,   Delft (geeft alle informatie over een comfortabel binnenklimaat). 

  • NEN NEN-EN 12464-1:2003 nl Licht en verlichting - Werkplekverlichting • Thermische behaaglijkheid. Eisen voor de binnentemperatuur in gebouwen    (ISSO-publicatie 74), ISSO, Rotterdam, 2004 (bevat methoden voor de    berekening van de toelaatbare overschrijding van de klimaatgrenzen).