Basiskennis dossier binnenverlichting

Samengesteld door: Kim Wolters, Henny Brullemans


Definitie

Binnenverlichting is een serieus onderdeel van gezond werken. Licht heeft een positief effect op de werkvloer. Het zorgt er namelijk voor dat men productiever is tijdens kantooruren als er voldoende (dag)licht aanwezig is. Ook de dossiers gezonde werkplek en groen op de werkplek gaan dieper in op deze materie.

Facilitair

Het hebben van voldoende licht op de werkplek draagt bij aan een gezonde werkplek en daardoor dus ook aan een gezonde en productieve werknemer. Een gezonde werkplek maakt deel uit van een heleboel facilitaire processen. Er zijn een tal van processen waar een werkgever aan moet voldoen bij het inrichten van een werkplek en een facilitair manager is ondersteunend hierin.

Licht op de werkvloer

De meest duurzame verlichtingsbron is daglicht. Daglicht is vele malen sterker dan kunstlicht en we hebben het nodig voor onze gezondheid. Daarnaast is daglicht ook nog eens gratis. Daglicht zie je steeds vaker terugkomen in ontwerpen van architecten.  Het hebben van daglicht op de werkvloer is niet verplicht, maar het werkt wel een stuk prettiger. Bovendien is er uit onderzoek gebleken dat voldoende daglicht zorgt voor productievere medewerkers.

Herkenbare problemen

Door steeds wisselende werkdiensten zoals een nachtdienst of ploegendienst en door het werken in een ruimte of gebouw zonder daglicht wordt het biologische ritme verstoord. De gevolgen hiervan zijn dat men er slechter van gaat slapen, waardoor medewerkers minder kunnen presteren en er ook meer ongevallen kunnen gebeuren op het werk en daarbuiten. Het ziekteverzuim zal hierdoor op de werkvloer gestaag toe gaan namen en de kans op langdurig ziekte verzuim is in steeds hogere mate aanwezig.  Wanneer een organisatie het juiste licht toevoegt, kunnen er veel gezondheidsklachten gaan afnemen.

Wat doet verlichting met je? 

  • Zorgt voor beter zicht; 
  • Betere concentratie;
  • Betere stemming;
  • Verscherpte alertheid;
  • Reactiesnelheid neemt toe;
  • Oriëntatie neem toe;
  • oogvermoeiheid zal afnemen;
  • minder ongevallen.

Daglicht

Door het gebruik van daglicht, komen er gebouwen met een aangenaam, comfortabel en gezond binnenklimaat tot stand. Voor meer informatie over het binnenklimaat, ga naar het dossier ‘binnenklimaat’. Tot halverwege de vorige eeuw werd er vrijwel altijd rekening gehouden met het gebruik van daglicht binnen een gebouw. Maar sinds de komst van onze welbekende TL-bakken wordt er steeds vaker gebruik gemaakt van kunstlicht. Tegenwoordig is ook de Ledlamp steeds meer in opkomst, dit in verband met het zuinige karakter van het product en het heldere licht wat een ledlamp kan afgeven. Door de populariteit van het verduurzamen van een organisatie en de komst van cradle to cradle is er weer steeds meer aandacht voor natuurlijk daglicht.

Daglicht heeft niet alleen maar voordelen. Daglicht kan er namelijk ook voor zorgen dat men vermoeider wordt wanneer je tegen de zon in moet kijken. Bijvoorbeeld wanneer men de weerspiegeling van daglicht in hun beeldscherm opmerkt, is het scherm minder goed leesbaar.

Soorten

Er zijn een tal van mogelijkheden als we het hebben over gebruik van licht. Welke verlichting gebruiken we, hoe passen we dit toe en wat doet het uiteindelijk met de werknemers? Bij het gebruik van verschillende soorten verlichting wordt er gedacht aan: 

  • De TL-buis;
  • Gloeilamp;
  • Spaarlamp;
  • Halogeenspot;
  • Ledlamp.

LED verlichting
Light Emitting Diode ook wel LED verlichting genoemd is een klein lampje en wo dt al een aantal jaar gebruikt in veel huishoudens, denk daarbij bijvoorbeeld aan de rode lampjes  van je wekker of het stand-by lampje van je tv ontvangen. Tegenwoordig wordt LED verlichting ook toegepast in kantoorruimtes en andere werkgelegenheden. De LED is namelijk erg efficiënt en te verkrijgen in verschillende kleuren. Wanneer men  spreekt over een ledlamp, wordt hiermee bedoeld dat er verschillende LED’s in een lamp zijn geplaatst.

Dynamisch licht
Door het gebruik van dynamisch licht kan een ruimte multifunctioneel worden gemaakt. Zo kan bijvoorbeeld een restaurant overdag dienen als zakelijke ontmoetingsplek of fungeren als mobiele werkplek, terwijl het ’s avonds wordt omgetoverd tot restaurant. Het gebruik van dynamische verlichting wordt onder meer toegepast in winkels om bijvoorbeeld impulsaankopen onbewust (voor de klant) en doelbewust voor de ondernemer te stimuleren. Dit dynamische licht draagt bij aan de totaalbeleving van de klant en is een onderscheidende factor bij verschillende winkelconcepten.

Wet- en regelgeving

Een voorwaarde voor het goed kunnen uitoefenen van werkzaamheden is het hebben van voldoende licht. Er zijn verschillende voorschriften en bepalingen opgesteld als het gaat om licht op de werkplek. Zo staat er bijvoorbeeld in het Arbeidsbesluit geschreven dat:

  • Werkplekken voldoende moeten zijn verlicht of dit door middel van daglicht, kunstlicht of doelmatig licht is, maakt niet uit.
  • Het licht zo is aangebracht dat er geen kans op ongevallen is door middel van te weinig licht.
  • Kunstlicht mag de waarneming van veiligheids- en gezondsheidssignalering niet zodanig beïnvloeden.

Licht is niet alleen belangrijk in bovengenoemde punten, maar ook voor de aanmaak van bijvoorbeeld vitamines en mensen voelen zich aangenamer en fitter bij het hebben van de goede verlichting.

Belangrijkste normen

NEN-EN 12464-1: 2011: licht en verlichting op een werkplek binnenshuis.

NEN-EN 1838-2013: is een Europese norm welke eisen aan licht stelt ten behoeve van noodverlichting. Deze NEN norm is van toepassing bij publieke locaties, of waar werknemers toegang tot hebben.

Aanverwante dossiers

ARBO, Gezonde werkplekEnergiebesparing