Basiskennis dossier bliksembeveiliging


Bliksem is één van de gevaarlijkste weersverschijnselen. Bij naderend onweer is een gebouw een relatief veilige schuilplaats. Het gebouw moet dan wel afdoende beschermd zijn tegen de gevolgen van een blikseminslag. Een bliksembeveiligingsinstallatie zorgt ervoor dat bliksemstroom wordt afgeleid naar de aarde zonder schade te veroorzaken aan gebouwen en installaties. Met een bliksembeveiligingsinstallatie wordt de energie van de blikseminslag veilig naar de grond geleid.

Facilitair

Wanneer de zomer aanbreekt neemt ook de kans op onweer toe. Een periode waar gebouwbeheerders en facilitair managers extra moeten opletten dat de bliksembeveiligings voorzieningen op orde zijn. Een blikseminslag kan namelijk voor grote overlast zorgen en een enorme schade veroorzaken (brand). Facilitair management draagt zorg voor een veilige werkplek en beheert het gebouw. Bliksembeveiliging is een preventieve maatregel om te voorkomen dat het gebouw, de mensen en de aangesloten elektrische apparaten en installaties schade oplopen bij blikseminslag.

Bliksembeveiliging op de werkplek

Niet alleen kan bliksem door een overspanning schade veroorzaken in elektrische apparatuur, maar ook kan een inslag brand veroorzaken of schade aanrichten aan de electronische installatie en componenten. Er wordt gesproken van overspanning wanneer er sprake is van een spanning welke hoger is dan de bekende 230V. Veelal worden deze schades gedekt door de verzekering. 

Naast bovenvermelde schade is de vervolgschade veelal vele malen groter. Personeel kan niet meteen weer aan de slag, productie is ontregeld en systemen moeten worden hersteld of vervangen.  

Het aanschaffen van bliksembeveiliginginstallatie is niet goedkoop. De levensduur van bliksembeveiliging is zo’n 25 jaar, mits het goed wordt onderhouden.

Blikseminstallaties moeten worden geinspecteerd bij oplevering, reparatie of wijzigingen van de installatie of het object. Ook moet de installatie periodiek worden gecontroleerd met een frequentie tussen de 1 en 5 jaar. De frequentie wordt bepaald door onder andere omgevingsfactoren. De eisen aan de deskundigheid van de inspecteur, de inspectiepunten en de rapportage worden beschreven in de NEN-EN-CIE 62305.

De bliksembeveiliging moet periodiek worden doorgemeten, maar ook worden geïnspecteerd. Ook is het mogelijk dat de beveiliging tussentijds wordt aangepast, wanneer er veranderingen zijn aan het pand bijvoorbeeld.

Soorten

  • Uitwendige bliksembeveiligingsinstallatie: een uitwendige bliksembeveiligingsinstallatie bestaat uit een opvanginrichting op het dak(opvangers en geleidingen) en muurleidingen die de bliksemstroom van de opvanginrichting transporteren naar de aardelektrodes.

  • Inwendige bliksembeveiliging: een inwendige bliksembeveiliging zorgt ervoor dat schade aan electrische- en electronische installaties beperkt wordt en voorkomt dat er gevaarlijke hoge spanningen intstaan.

Normen, wet- en regelgeving

Bliksem- en overspanningsbeveiliging is in ons land nog altijd niet verplicht. De nieuwste wereldwijde norm hiervoor, NEN-EN-IEC 62305, wordt ook in het nieuwe Bouwbesluit niet genoemd.

NEN-EN-IEC 62305

De bliksembeveilgingsinstallatie moet volgens deze norm worden uitgevoerd.

De internationale norm NEN-EN-IEC 62305 beschrijft meerdere beveiligingsmethodes waardoor het mogelijk is om een object op verschillende manieren te beveiligen. Een werkgever dient op grond van de Arbowet te zorgen voor een veilige en gezonde werkplek voor zijn werknemers.Dus ook tijdens onweer. Met een risicoanalyse wordt de basis gevormd voor een bliksembeveiligingsinstallatie. Niet alleen om te bepalen of een installatie zinvol is, maar zeker ook om de beveiligingsklasse van de installatie te bepalen. 

Nieuwe wijzigingen

In 2018 volgt een wijziging in de norm. Dat jaar wordt een overgangsjaar, waarin de huidige en de nieuwe versie van de norm toepasbaar zijn. Technisch gezien verandert er niet veel. Wel maakt overspanningsbeveiliging nu onderdeel uit van de bliksembeveiliging.

NEN-EN-IEC62305 hierbij wordt door middel van nummering de beschermingsklasse aangegeven. Hierin kan een specifiek probleem zich voordoen waardoor er schade aan het gebouw of elektrische installatie kan ontstaan.

NEN-EN 50468:2009 weerstandsvermogen eisen tegen overspanning en overstroom door bliksem voor apparatuur met telecommunicatieverbinding.

NPR 8110:2014 risico klassen indeling voor overspanningsbeveiliging.

Aanverwante dossiers

Arbo, Gebouwbeheer, Veiligheidsartikelen, Veilige werkplek.