Basiskennis dossier ergonomie

Samengesteld door: Kim Wolters, Henny Brullemans


Definitie

Ergonomie is een wetenschappelijk onderdeel dat zich richt op het doorgronden van de interactie tussen elementen en mensen. Met hoofddoel om het menselijke welzijn en de prestatie van het systeem te verbeteren en hierdoor te optimaliseren. De omgeving aanpassen zodat het aansluit bij mensen bijvoorbeeld in een arbeidssituatie is wat ergonomie concreet inhoud. Het moet zorgen dat werknemers verzekerd zijn van een veilige en gezonde werkplek. Hierdoor kan een hogere productiviteit worden bereikt.

Facilitair

Alles met betrekking tot inrichting van een pand valt onder facilitair management. Het is van belang dat de inrichting wordt afgestemd op de gebruiker en ergonomie maakt daar zeer nadrukkelijk deel vanuit. Ergonomie en facilitair management staat dus dichtbij elkaar.  Door ergonomie toe te passen op de werkplek verbeterd de productiviteit van de medewerker. Tevens is het belangrijk dat naast het toepassen van ergonomie de comfort hetzelfde blijft. Er wordt gemerkt dat zowel werkgevers als werknemers niet op de hoogte zijn van het belang van een goed afgestemde werkomgeving. Hier kan verandering in komen door goede toelichting.

Soorten

Fysiek
Hierbij wordt er rekening gehouden met de menselijk anatomie, antropometrie, fysiologie, biomechanica. Denk hierbij werkhouding, werk gerelateerde klachten, werkplekinrichting, gezondheid en veiligheid.

Voorbeelden: winkelwagen verlicht het tillen, een lange steel aan een borstel om zo min mogelijke te hoeven bukken, het soepel openkrijgen van deuren. In de arbeidssituatie denken we aan zitgedrag aan het bureau en PC, tillen, dragen, duwen, gereedschap.

Cognitief
Hierbij worden de mentale processen onder de loep genomen zoals geheugen, denken, motorische reacties. Mentale werkdruk, mens versus computer, menselijke betrouwbaarheid, training en stress.

Voorbeelden: mensen moeten informatie vinden, lezen en onthouden. Doordat er steeds meer computergestuurd gewerkt wordt, hoeft de mensen alleen in te grijpen wanneer het computersysteem een fout maakt. Hierdoor heb je het gevaar van eentonig werk wat tegengegaan moet worden.

Organisatie
Richt zich op organisatiestructuren en –processen. Relevante onderwerpen zijn communicatie, ontwerpen van werkplekken, teamwork, telewerken, kwaliteitszorg en participatieve ergonomie.

Voorbeelden: het creëren van een werkplek die een juiste sfeer uitdraagt maar tevens de productiviteit van mensen stimuleert. Betrek de werknemers bij het ontwerpen van een nieuwe werkplek zodat ze de praktijk in kunnen brengen waardoor en betere oplossingen ontstaan. 

Soorten/oplossingen

Werktafels
Werktafels kom je in vele beroepen tegen, wanneer het nu een werkbank of bureau betreft.  Allen moeten ze op de hoogte van de gebruiker aangepast worden om de productiviteit van de medewerker te verbeteren en een gezonde werkplek mogelijk te maken.

Bewegingsvrijheid
Iedereen heeft ruimte nodigde in de NEN 1824, 2010 norm wordt precies aangegeven aan welke eisen een werkplek moet voldoen.

Zitten/staan
Er zijn beroepen waar je de hele dag moet zitten, hiervoor zijn de nieuwe staan/zit tafels ontworpen. Deze kunnen elektrisch versteld worden zodat je gemakkelijk een andere houding aan kan nemen zonder je werkzaamheden te hoeven staken. ‘Slimme’ ergonomische stoelen onthouden de positie van verschillende gebruikers.

Voetsteunen
Wanneer de bureaus niet af te stellen zijn of het meubel niet af te stellen is op de lengte van de medewerker kan er gecorrigeerd worden doormiddel van een voetsteun.

Armen
Armondersteuning op ellebooghoogte zodat de armen ontspannen langs het lichaam hangen. 

Positionering documenten
Door de documenten in een lijn met de monitor en het toetsenbord te leggen/hangen verminder je de buiging van de nek en verhoogt het werkcomfort. 

Beeldschermen
De afmeting van het beeldscherm, aantal beeldschermen en de plaatsing ervan zijn allemaal facetten die een rol spelen op het gebied van ergonomie. Wanneer mensen te veel van scherm moeten wisselen, kan het gezonder en productiever zijn om een extra beeldscherm te plaatsen. Minimale afstand tot het beeldscherm moet 60 cm bedragen.

Muis
De muis moet dichtbij het lichaam staan. Er zijn verschillend soorten ergonomische muizen welke het beste bij een persoon past is afhankelijk van de persoonlijke voorkeuren.

Toetsenbord
De toetsenborden moeten voldoen aan de ISO9241-410 richtlijn en moet de minimale toets afstand 19mm zijn. Beide handen op een toetsenbord is een onnatuurlijke houding. Daarom bestaat het gesplitst toetsenbord waardoor je handen in een waaien werken en daardoor een natuurlijkere houding aannamen. Ideaal daarbij zou zijn als de toetsten tevens op ongelijke hoogte zouden liggen.  

Tips en trics

AltMOUSE: bekijkt welke handelingen met de muis worden gedaan die ook met sneltoetsen gedaan kunnen worden, deze alternatief wordt dan weer gegeven.

Ticken Typecursus: leert mensen met 10 vinger blind typen.

Timer / stand-by: Installeer een programma die na een bepaalde tijd van actief gebruik op stand-by gaat voor een bepaalde tijd. Hierdoor wordt de werknemer erop gewezen dat hij te lang naar het scherm kijkt.

SitStandCOACH: geeft een melding wanneer het tijd is om staand of zittend te gaan werken.

Wet- en regelgeving

Arbeidsomstandighedenbesluit: hierin staat alles geregeld op het gebied van een veilige en gezonde werkplek. Dit besluit bestaat uit 9 hoofdstukken:

1. Definities
2. Arbozorg en organisatie van arbeid
3. Inrichting arbeidsplaatsen
4. Gevaarlijke stoffen en biologische agentia
5. Fysieke belasting
6. Fysische factoren
7. Arbeidsmiddelen en specifieke werkzaamheden
8. Persoonlijke beschermingsmiddelen, veiligheids- en gezondheidssignalering,
9. Verplichtingen, strafbare overtreding, bestuursrechtelijke bepalingen en overgangs- en slotbepalingen.

De volgende normen zijn van toepassingen bij ergonomie:
NEN 1824, 2010 NEN-EN 1335-1 NPR 1813:2003 DIN4556 ISO 9241-410