Basiskennis dossier gezonde werkplek

Samengesteld door: Kim Wolters, Henny Brullemans


Definitie

Een gezonde werkplek zorgt voor een prettige werksfeer, veiligheid en gezondheid op de werkvloer is de taak van werkgever, maar ook van de werknemer zelf. Elke werkplek neemt risico’s met zich mee. Binnen de RI&E worden deze risico’s benoemd. Elke organisatie behoort te beschikken over een RI&E.

Facilitair

Iedere werknemer heeft het recht om zich veilig te mogen voelen op zijn of haar werkplek en dat begint bij een gezonde werkplek. De werkgever is verantwoordelijk voor deze veiligheid en dient maatregelen te nemen om dit te borgen. Een gezonde werkplek maakt deel uit van een heleboel facilitaire processen en zorgt ervoor dat de productiviteit toeneemt en/of wordt gewaarborgd. Denk hierbij aan de ergonomie, veiligheid, wet- en regelgeving wat betreft een werkplek. Zo zijn er tal van processen waar een werkgever aan moet voldoen bij het inrichten van een nieuwe werkplek.

Een gezonde werkplek is een kwestie van samenwerken. De initiatieven, procedures en activiteiten komen allemaal voor rekening van verschillende delen van de organisatie. Het is dan ook niet meer dan logisch dat er meerdere partijen en belanghebbenden bij de gezonde werkplek worden betrokken. Bedrijven die zich inspannen voor een gezonde werkomgeving profiteren van gezondere werknemers, een lager ziekteverzuim, een hogere productiviteit, meer animo voor een gezonde levensstijl en lagere kosten. Dat is pas een gezonde investeringen.

Trends en ontwikkelingen

De maatschappij is aan het veranderen. Met de toenemende automatisering en informatisering, neemt ook het langer zitten achter bijvoorbeeld een computer meer en meer toe. Een gemiddelde medewerker zit per dag zo’n 11 uur. De kans op hart- en vaatziektes, diabetes en rugklachten neemt fors toe. Een gezonde en veilige werkplek is daarbij dus van groot belang. Steeds meer werkgevers geven aandacht aan de gezondheid van hun werknemers. Te beginnen met bijvoorbeeld gezonde voeding, het stimuleren van bewegen d.m.v. het fietsplan bijvoorbeeld of korting op een sportabonnement.

Hoe kun je er als werkgever nog meer aan bijdragen dat werknemers minder lang zitten en meer gaan bewegen, ook tijdens hun werk? Je ziet vaak dat er in een kantine al een pingpongtafel is neergezet. Ook worden er campagnes op gezet om een wandeling tijdens de lunch te stimuleren. Je ziet vaak dat werkgevers prullenbakken en printers wat verder wegzetten, om bewegen tijdens werktijd te bevorderen. Wanneer men nadenkt over de werkomgeving van de werknemers, zal er worden gedacht aan onder andere ergonomisch meubilair en het hebben van goede ventilatie is ook een must. Beplanting en luchtdoorstroom spelen daarbij een belangrijke rol. Hierin wordt dieper in gegaan binnen het dossier ‘binnenklimaat’.

Wanneer er goed wordt ingespeeld op het welzijn van de werknemer, zal dat zichtbare resultaten opleveren. Een medewerker zal zich minder snel ziekmelden, waardoor het ziekteverzuim zal gaan dalen. Men zal zich prettiger voelen in zijn of haar werkomgeving, wat de toename van plezier in het werk bevordert. Daardoor zal ook de productiviteit gaan toenemen. Wanneer een werkgever samen op zoek gaat met zijn werknemers naar mogelijke oplossingen, geeft dit veel vertrouwen naar een werknemer. Hij zal zich dan ook beter in gaan zetten en de vertrouwensband zal toenemen.

Tegenwoordig wordt er veel gewerkt door middel van het nieuwe werken (HNW).  Hierbij wordt zoveel mogelijk rekening gehouden met de werknemer. Een gezonde en productieve werkomgeving is van groot belang bij het uitvoeren van werkzaamheden. Bij het creëren van een gezonde werkplek, wordt vaak de focus gelegd op de inrichting. Het hebben van verstelbaar meubilair en een zo ergonomisch mogelijke werkplek creëren is eerder regel dan uitzondering.

Hoe creëer je een gezonde werkomgeving?

Een gezonde werkomgeving heeft inmiddels veel prioriteit gekregen en bedrijven proberen alles om gesnotter, gehoest, klachten en pijn te voorkomen en te bestrijden. Bij bedrijven waar het welzijn van werknemers prioriteit heeft, is het ziekteverzuim lager, de productiviteit hoger en het personeelsverloop kleiner. Uw bedrijf kan op de volgende 5 manieren het welzijn van werknemers bevorderen en initiatieven ter bevordering van een gezonde levensstijl integreren in de werkomgeving.

1. Een kantoorinrichting gestoeld op welzijn; doordeweeks is het kantoor eigenlijk een tweede thuis. Veel werknemers brengen er ten minste de helft van de dag door en zitten vaak langer op hun stoel dan dat ze 's nachts in hun bed liggen. Van bureaustoelen tot verlichting, er bestaan tal van mogelijkheden om het welzijn op de werkplek van uw werknemers en in het kantoor in het algemeen te verbeteren. Houd bij de inrichting van uw kantoor rekening met de volgende gezondheidsoverwegingen:

  • Ergonomie; zorg voor een goede ergonomie: meubilair dat uw werknemers niet ondersteunt en geen comfort biedt tijdens het dagelijkse werk, leidt tot klachten en verzuim. Sterker nog, 86% van de werknemers geeft aan dat het meubilair of de apparatuur op kantoor ongemak veroorzaakt. Gelukkig is het vaak eenvoudig en financieel gezien voordelig om een comfortabelere kantooromgeving te creëren met ergonomische stoelen en toetsenborden, en in hoogte verstelbare bureaus en schermstandaarden. Bedrijven zorgen zo voor een comfortabelere en gezondere werkomgeving, terwijl het risico van compensatieregelingen daalt. 
  • Luchtkwaliteit; neem de luchtkwaliteit onder de loep: schadelijke stoffen in de lucht zijn dan misschien niet zichtbaar, het betekent niet dat u ze daarom kunt negeren. Sterker nog, het is wettelijk bepaald dat de hoeveelheid schadelijke stoffen in de lucht 5 tot 100 keer zo hoog mag zijn als in de buitenlucht. Denk goed na over zaken als de bekleding van meubels, gebruik verf met zeer weinig of geen gifstoffen en kleed het kantoor aan met planten om de hoeveelheid schadelijke stoffen in de lucht te verminderen. Zo voorkomt u optreden of verergering van allergieën. 
  • Verlichting; doordachte verlichting op kantoor is goed voor het zicht en de stemming van werknemers en is minder vermoeiend voor de ogen. Natuurlijk licht en daglicht zijn niet alleen goed voor het humeur, maar ook vereisten voor het LEED-keurmerk (Leadership in Energy and Environmental Design). Lichtdimmers en automatische uitschakeling tellen mee voor het LEED-keurmerk. Bovendien kunnen werknemers zo de hoeveelheid licht naar behoefte en wens regelen.

2. Opgeruimd staat netjes - Gebruik matten; vuile en gladde vloeren zijn niet alleen een slecht visitekaartje, ze vormen bovendien een gezondheids- en veiligheidsrisico voor de gebruikers van het pand. Matten bij de ingangen vormen een goede eerste stap in de strijd tegen deze problemen. Sterker nog, met een gedegen mattensysteem blijft 90% van al het vuil dat mee naar binnen wordt genomen in de eerste 3 tot 5 meter van het pand achter.

  • Maak duurzaam schoon; normale schoonmaakmiddelen kunnen soms ongewenste, vervuilende dampen veroorzaken die de luchtkwaliteit verpesten en slecht zijn voor de gezondheid. Gebruik duurzame en veilige schoonmaakmiddelen met weinig tot geen vluchtige organische stoffen en luchtjes. Dat is goed voor het gebouw en goed voor uw werknemers. 
  • Smoor schimmels in de kiem;  schimmels zien er vies uit en zijn een risico voor de gezondheid. Ga daarom proactief en preventief te werk met schoonmaakmiddelen. Maak ventilatieroosters, filters en afvoerputjes regelmatig schoon. Voorkom dat oppervlakken te nat worden, want dan zien schimmels hun kans schoon. Wacht geen seconde met het verwijderen van schimmels. Haal alle aanslag grondig weg.

3. Snoep verstandig, eet…; een gezond voedingspatroon vormt een belangrijke eerste stap naar een sterk afweersysteem en een energiek, fit gevoel. U kunt de gezondheid van uw werknemers bevorderen door ze te stimuleren gezond te eten. Het is algemeen bekend dat voeding een rol speelt bij overgewicht en vermoeidheid, twee problemen die vaak hand in hand gaan met een zittende levensstijl. Bedrijven kunnen het welzijn van hun werknemers verbeteren door verantwoorde voedingskeuzes te stimuleren. Wat dacht u van deze ideeën?

  • Zorg voor gezonde tussendoortjes in de kantine uw werknemers blijven fit en gezond met slimme snacks die een hongergevoel tegengaan. U kunt bijvoorbeeld kiezen voor gemengde nootjes, mueslirepen en flesjes water. Die vallen altijd in de smaak en eenvoudig op voorraad te houden. Door dit soort artikelen gratis aan te bieden, voorkomt u dat uw werknemers de deur uitlopen om iets lekkers te halen en blijft de productiviteit hoger. 
  • Zorg voor vers fruit; laat voor de volgende vergadering de geraffineerde suikers links liggen en trakteer uw werknemers op lekker vers fruit. Als u een samenwerking aangaat met een bedrijf dat vers fruit levert, weet u zeker dat er altijd gezonde en lekkere tussendoortjes voorradig zijn. Sla ook zeker de lunchkaart niet over. Een zakelijke lunch kan verkwikkend en gezond zijn als u een salade bestelt in plaats van een pizza of calorierijk broodje. 
  • Kijk kritisch naar de automaten;  voorkom verleidingen en vul snackautomaten indien mogelijk met gezonde tussendoortjes die weinig vet en zout bevatten.

4. Pak de griep aan;  griep en verkoudheid hebben een domino-effect in kleine kantoren. De ene na de andere werknemer wordt ziek, waardoor de productiviteit keldert. Maar zelfs als het kwik daalt kunt u gesnotter buiten de deur houden. Houd de volgende tips in gedachten bij uw strijd tegen de bacillen, dan blijft uw personeel gezond:

  • Zorg ervoor dat oppervlakken die veel worden aangeraakt goed schoon worden gemaakt; sta er eens bij stil hoeveel mensen een deurknop, trapleuning, liftknop, kopieermachine, telefoon, waterkoeler, snackautomaat en geldautomaat aanraken. Als u bacillen geen kans wilt geven, moeten juist dit soort oppervlakken regelmatig worden schoongemaakt, helemaal als griep en verkoudheid heersen. Een oppervlak dat schoon oogt, kan in werkelijkheid onder de ziektekiemen zitten. Daarom is het belangrijk dat er regelmatig grondig wordt schoongemaakt. Stimuleer uw werknemers ook goed hun handen te wassen. Ook voorwerpen die één werknemer veelvuldig aanraakt kunnen een broedplaats van bacillen zijn. Uit onderzoek blijkt dat een derde van de werknemers ervan overtuigd is dat in het hele kantoor niets viezer is dan de toetsenborden en telefoons. Tegelijkertijd maakt nog geen 10% van de werknemers die twee voorwerpen regelmatig schoon. Door uw werknemers te voorzien van hygiënische doekjes en hen aan te moedigen hun werkplek af te nemen, zorgt u voor een schonere, gezondere kantooromgeving.
  • Geef voorlichting; denk bijvoorbeeld aan campagnes met nieuwsbrieven en informatieve posters die werknemers erop attenderen dat ze hun hand voor hun mond moeten houden als ze hoesten en in hun elleboog moeten niezen in plaats van in hun hand als er geen zakdoekje voorhanden is. Benadruk ook hierbij het belang van handen wassen.

5. Maak gebruik van de moderne techniek 65% van de werknemers geeft aan ook te gaan werken als ze iets onder de leden hebben, met kwakkelende prestaties als gevolg. Bovendien stellen ze hun collega's bloot aan allerlei bacillen en het hele kantoor aan een reeks infecties. Op dagen dat een strakke deadline geen ruimte voor een ziektedag biedt, kan moderne techniek uitkomst bieden. Uw werknemers kunnen ook thuis aan de slag, zodat het kantoor niet wordt blootgesteld aan een enorme verzameling bacillen. Veel bedrijven hebben voldoende technologie en kennis in huis om eenvoudig en goedkoop een gezonde thuiswerkomgeving op te zetten.

  • Vaccinatie; zorg ervoor dat uw werknemers inzien hoe belangrijk de jaarlijkse griepprik is. Volgens de Amerikaanse Centers for Disease Control and Prevention (CDC) steekt de griep rond oktober de kop op en verdwijnt het virus pas weer in mei. Pas twee weken na de prik heeft het lichaam antistoffen aangemaakt en is de vaccinatie effectief. Het is daarom verstandig om er vroeg bij te zijn, zodat uw werknemers goed beschermd zijn tegen de tijd dat de griepvirussen de aanval openen. 
  • Maak thuiswerken eenvoudig; zet uw werknemers niet onder druk om ondanks ziekte op het werk te verschijnen. Moedig hen juist aan om thuis te werken als ze geveld zijn door een verkoudheid. Stel de juiste technologie en infrastructuur beschikbaar, zodat de productiviteit van uw werknemers ook buiten kantoor optimaal is. Goede hulpmiddelen zijn laptops en tablets die ook buiten kantoor online kunnen en eenvoudig toegang bieden tot het virtuele privénetwerk (VPN) van het bedrijf. Zorg ervoor dat werknemers goed op de hoogte zijn van alle beveiligingsprotocollen, met name als ze thuis en op kantoor toegang hebben tot gevoelige gegevens en bestanden.

Wet- en regelgeving

In de RI&E staat beschreven waaraan een werkplek aan moet voldoen. De werkgever moet een werknemer beschermen tegen risico’s van buitenaf. In een RI&E wordt aangegeven welke risico’s een bepaalde werkplek met zich meebrengt, en hoe de werkgever hierop kan inspelen. Er zijn bepaalde richtlijnen en bepalingen die in de Arbowet staan aangegeven waar een werkgever aan moet voldoen. In de Arbowet is niet alleen beschreven hoe een werkgever moet voldoen aan een gezonde werkplek, maar er staan ook richtlijnen voor de inrichting van een werkplek beschreven.

NEN 1824, 2010 Deze norm omvat de vloeroppervlakten benodigd voor werkplekken voor kantoorwerkzaamheden (administratieve en informatie verwerkende taken). Daarnaast behoort qua oppervlakten rekening te worden gehouden met ruimte voor centrale vluchtroutes, kopieer-, printer- en faxruimte, schoonmaak, onderhoud, serverruimte, pantry, opslag, archief en andere vloeroppervlakten voor postkast, ontspanning e.d. De benodigde vloeroppervlakte voor dergelijk ruimtegebruik vormt geen onderdeel van deze norm. De zogenoemde thuiswerkplek valt buiten het bestek van deze norm. Maatvoering en inrichting van de thuiswerkplek zijn gebaseerd op maatwerkafspraken tussen werkgever en werknemer(s). Deze norm kan wel ondersteuning bieden voor het opstellen van dergelijke afspraken. Uitgangspunt van deze norm is de vanuit de ergonomie gezien minimale vloeroppervlakte. De voor het aantal personen en de apparatuur in de werkruimte benodigde ventilatiehoeveelheid, warmte- en koelcapaciteit gelet op de vloeroppervlakte van de ruimte resp. werkplek is niet in deze norm meegenomen, evenmin als de minimale vertrekgrootte volgens het Bouwbesluit.