Basiskennis dossier koffie en thee

Samengesteld door: Kim Wolters, Henny Brullemans


Definitie

Koffie en thee zijn wereldwijd de meest genuttigde warme dranken. Thuis, onderweg en op de werkplek is een kop koffie of thee een welhaast vaste, heilige routine voor een groot deel van de mensheid. Nergens ter wereld wordt zo veel koffie gedronken als in Nederland: 2,4 koppen per dag per hoofd van de bevolking. De Nederlander drinkt gemiddeld 150 liter koffie en 90 liter thee. Koffie is met 27 procent van de dagelijkse vochtinname zelfs de meest gedronken drank in Nederland. Het is dan ook niet gek dat Nederlanders wereldwijd tot de groep 'enthousiaste koffiedrinkers' behoren. Alleen de Scandinaviërs, Oostenrijkers en Zwitsers blijven ons nog voor. Niet alleen drinken Nederlanders veel thee en koffie op kantoor, de kwaliteit ervan is vaak ook erg hoog. Koffie mag wat kosten.

Facilitair

Koffie maakt medewerkers productiever en alerter. De facilitaire dienst draagt zorg voor alle benodigdheden, ingrediënten en materialen om koffie en thee te kunnen maken.

Koffie

Koffieplanten groeien voornamelijk in landen rond de evenaar zoals Ethiopië, Brazilië, Indonesië en Maleisië. In landen als Colombia, Brazilië en Vietnam is koffie een belangrijk exportproduct. Koffiehandelaren uit Westerse landen zijn streng in de selectie van koffiebonen. Naar schatting werken er wereldwijd 15 miljoen mensen in de koffiehandel.

Koffie is afkomstig van koffiebonen, wat volgroeide zaadjes van de kers van de koffieplanten zijn. Na het plukken van de kersen worden ze ontdaan van het velletje en gedroogd. Wanneer dit proces voltooid is, worden de bonen gebrand. Tijdens het branden van de boon karamelliseert de boon waardoor koffieolie ontstaat. Deze zorgt voor de aroma en smaak van de koffiebonen. De sterkte van de koffieboon is afhankelijk van de branding en de ontwikkeling van smaak en aroma. Bonen zijn verkrijgbaar van licht gebrand tot zeer donker gebrand.

Hierna kunnen de gebrande bonen  eventueel gemalen worden. De manier van malen is afhankelijk van de koffievoorkeur. Binnen de filterkoffie is er de keuze snelfiltermaling en grof gemalen koffie. Maar je hebt ook nog koffie extract en koffiepads, koffiepoeder en koffiebonen. Water dat net onder het kookpunt is, zal door de gemalen koffie druppelen waardoor de koffie ontstaat. De tijd dat de gemalen bonen in aanraking zijn met water bepaald de sterkte van de koffie. 

Doordat koffie een opwekkend effect heeft kan het verslavend worden. Dit verklaart dat men last kan hebben van ontwenningsverschijnselen wanneer er plotseling geen koffie gedronken wordt. Het drinken van cafeïnevrij koffie lost dit probleem op.

Soorten koffie 

- Espresso, Dubbele espresso Deze koffie wordt geproduceerd doordat het water onder hoge druk door de gemalen koffie wordt geperst. Het wordt geschonken in een klein kopje en de smaak is een combinatie van zuur, bitter en zoet. Een echte espresso is te herkennen aan de cremelaag ofwel crema als bovenlaag van de koffie. Een dubbele espresso is simpel weg de dubbele hoeveelheid van een enkele.  
- Cappuccino Deze koffie bestaat uit espresso, melk en melkschuim. De techniek van het opschuimen van de melk is van essentieel belang. De melk van de cappuccino is goed opgeklopt als de lepel op het schuim kan blijven liggen.  
- Latte Macchiato Letterlijk vertaalt betekent het ‘melk bevlekt‘; de koffie bevlekt in dit geval de melk. De espresso wordt hier aan de melk toegevoegd. De melk is dus het hoofd \ingrediënt in tegenstelling tot de cappuccino. Omdat de melk het hoofdingrediënt is, zal er gewerkt moeten worden goede kwaliteit (volle) melk.   

Fairtrade koffie

In Nederland is Max Havelaar de eigenaar van het Fairtrade keurmerk. Stichting Max Havelaar is opgericht in 1988. Dit keurmerk zorgt dat boeren en arbeiders in ontwikkelingslanden de juiste plaats in de handelsketen kunnen innemen. Hierdoor kunnen ze bouwen aan hun toekomst door middel van investeren. Boeren hebben een onbetrouwbaar inkomen door het fluctueren van de marktprijs. Fairtrade heeft een minimumprijs vastgesteld dat de boeren voor hun producten moeten krijgen. Ook als de wereldmarktprijs lager is. Tevens staat fairtrade voor het vormen van boerencoöperaties. Hierdoor krijgen kleine boeren meer zekerheid en een goede onderhandelingspositie. Tevens kan er gezamenlijk geïnvesteerd worden in techniek en toekomst. Fairtrade international (FI) is een overkoepelende organisatie voor alle fairtrade stichtingen in de wereld.

Thee

Thee is de op één na meest gedronken drank ter wereld en een product dat al eeuwenlang gedronken wordt. In China kauwde men vroeger op de bladeren van de theestruik, Camellia, en zo kwamen ze erachter dat na het laten trekken in heet water het water dezelfde smaak kreeg. De Chinezen zijn dus de uitvinders van de thee. De bladeren bestaan in meer van 100 verschillende soorten en dus smaken. De bladeren worden van de planten geplukt en vervolgens gedroogd. De thee wordt getrokken van deze gedroogde bladeren.

Er zijn twee verschillende soorten theeplanten Camellia Sinesis en Camellia Assamica, die het meeste gebruikt wordt omdat hiervan zwarte thee gemaakt wordt. Deze planten groeien vooral in China, Indonesië, India en enkele Afrikaanse en Zuid-Amerikaanse landen. Naast de bovengenoemde thee wordt ook steeds meer kruidenthee gedronken. Kruidenthee wordt gemaakt voor bijvoorbeeld munt in het hete water te laten weken.

Leveranciers

De automaten kunnen geleased of aangekocht worden. Wanneer de automaat geleased wordt kan er gekozen worden wie de automaat aanvult. Wanneer het leasebedrijf de automaten levert zullen ze een aantal opties voorleggen met betrekking tot merk en smaak van de koffie en thee. Bij aankoop van een automaat ligt de volledige verantwoordelijkheid voor de automaat bij de eigenaar . Deze is dan ook verantwoordelijk voor het vullen van de automaat en het onderhoud ervan. Daarnaast is er de vrije keus voor merk en smaak. Tevens zijn er leveranciers die een koffieautomaat uitlenen bij de aankoop van een bepaald aantal liter koffie per jaar. In 2016 bleek uit onderzoek dat koffie de werkgever gemiddeld 40 cent per kopje kost. Het is een gemiddelde van huur en koop.

Kantoortrends

Vroeger dronken we in Nederland veelal gefilterde koffie. Tegenwoordig kan door de verschillen in automaten bijna iedere koffie op locatie gemaakt worden, zo ook thuis. Tegenwoordig drinkt 34% koffie gemaakt van espressobonen, 20% drink instant koffie, 20% koffie gemaakt van concentraat en 16% drinkt koffie van gemalen bonen. Waar mensen thuis koffie naar smaak hebben, zouden ze dit ook graag op de werkvloer zien. Echter is het voor een werkgever niet mogelijk om alle voorkeuren van medewerkers uit te laten komen. Een automaat met meerdere opties als espresso en cappuccino is dan een oplossing.

Aanverwante dossiers

Hospitality, Koffieautomaten, MVO, Vending.