Basiskennis dossier sanitair

Samengesteld door: Kim Wolters, Henny Brullemans


Definitie

Alle voorzieningen in een ruimte binnen een gebouw of mobiele unit, die geschikt zijn om het toilet te bezoeken, het uiterlijk te verzorgen, zich op te knappen of op te maken. Kort gezegd: het verzorgen van het lichaam. Van waterleiding/kraan tot afvoer/riool en alles wat er tussen zit valt onder dit begrip.

Facilitair

Een sanitaire ruimte gebruiken  is een primaire behoefte van de mens en wordt daarom veelvuldig bezocht. De geïnstalleerde voorzieningen moeten goed functioneren en zorgen ervoor dat hierdoor de  werknemer gezond blijft en hij/zij zich kan opfrissen. Zo wordt op een positieve wijze  de productiviteit beïnvloed. De sanitaire ruimte vereist een goed beheer. De hygiëne, de schoonmaak en het onderhoud van zowel de gehele ruimte als de daarin geplaatste voorzieningen vallen onder verantwoordelijkheid van de facilitaire dienst. Sanitaire ruimtes vind je overal terug. In overheidsgebouwen, kantoren, bedrijven, grote winkels, restaurants, hotels, industrie, zorginstellingen, ziekenhuizen, gevangenissen, scholen en industrie.

Risico

Zowel bij nieuwbouw als bij renovatie zijn er een aantal overwegingen voor de locatie alsmede de inrichting. Enkele aandachtspunten zijn:  

-      De locatie? De sanitaire ruimte(s) moet niet ver van de werkplekken liggen. Aan te raden is om op iedere etage een sanitair hebben of vindt u dat in het kader van bewegen op het werk dat juist niet moet?
 -          Hoeveel toiletten, wasbakken, urinoirs, et cetera per sanitaire ruimte? Er is geen wettelijke verplichting. De werkgever moet zorgen voor ‘een voldoende aantal toiletten’. Een stelregel is dat voor 25 mannen minimaal één toilet aanwezig moet zijn. Voor vrouwen geldt minimaal 1 op 15. Het gaat over het aantal personen dat op hetzelfde moment in het gebouw aanwezig is. Wel kun je zelf bedenken dat bij een bedrijf vanaf vijftien werknemers een extra toilet prettig is. Als werknemer bepaal je het aantal toiletten op basis van je Risico-inventarisatie en Evaluatie (RI&E).  
-          Moet er een apart mannentoilet zijn? Als je meer dan tien werknemers van verschillend geslacht hebt, is het raadzaam een apart mannentoilet te hebben. Zorg dan dat er voor iedere vijftien werknemers van hetzelfde geslacht minstens één toilet is. Het mannentoilet kun je ook - deels - uit urinoirs laten bestaan. Deze richtlijn is niet verplicht.  
-          Urinoirs?
Welke? Waterbesparende, traditionele, vandaalbestendige, vast of los staand? Design?  
-          Waterpunten?
Hoeveel en waar?   -          Riool? Aansluitpunten?  
-          Elektriciteit?
In vochtige ruimtes moet de verlichting en schakelunits aan andere eisen voldoen dan in kantoorwerkplekken.  
-          Verlichting?
In het toilet, de algemene ruimte, bij de wasbakken, et cetera.? 
-          Vloeren?
Welke soorten vloeren zijn mogelijk?  
-          Aankleding?
Welke kleuren moeten de wanden hebben? Versieren we de wanden?  
-          Het toilet? Dichte ruimte. Stenen muren of vaste panelen?  
-          Accessoires?
Geurbestrijding, zeepdispensers, handen drogen, toilethouders, spiegels, pedaalemmers, kranen, wc-borstels?  
-          Verwarming?
Hoe verwarmen we de ruimte? Radiatoren? Welke?  
-          Afzuiging?
Aparte afzuiging of gebruikmaken van centrale systeem?  
-          Invalide toilet?
Zo’n ruimte verdient extra aandacht.

Trends en ontwikkelingen

Bij het inrichten van een nieuwe- of bestaande sanitaire ruimte zijn er vele aandachtspunten. In grove lijnen komt het neer op: vandaalbestendige toiletten, overige toiletten, wastafels, wasgoten, uitgietbakken, drinkfonteinen, haardrogers, douches, kranen, sanitaire accessoires, radiatoren, handdroog middelen, spiegels, wanden, vloeren, deuren, geurbestrijding en zeepdispensers.

Tegenwoordig is het niet ongebruikelijk om ook douches in kantoren te creëren. Bewegen op het werk, op de fiets naar het werk en fitness zorgen voor een gezonde werkplek en stimuleren de werknemer. De productiviteit wordt groter en een douche kunnen nemen als je bijvoorbeeld nat van de regen op je werk aankomt, is geen luxe maar noodzaak.   Werknemers hebben recht op een tijdelijk toilet, bijvoorbeeld op een bouwplaats. Er zijn verplaatsbare toiletten die je kunt huren. Er is daarbij ook een oplossing voor de wasbak, namelijk units die zijn aangesloten op watertanks.

Een toiletruimte vereist bijzondere aandacht voor schoonmaak en hygiëne. Is er een defect aan een van de sanitaire voorzieningen, dan heeft dit euvel direct effect op de gehele ruimte. Vandaar dat het defect zo snel mogelijk moet worden opgelost.

Wet- en regelgeving

Artikel 3.24. Toiletten en wastafels

1.    In een bedrijf of inrichting zijn in de nabijheid van de ruimten waar de werknemers hun werkzaamheden verrichten een voldoende aantal toiletten aanwezig.

2.    In of in de onmiddellijke nabijheid van de ruimten waarin de toiletten zich bevinden zijn voldoende wastafels.

3.    De toiletten of het gebruik van de toiletten zijn naar seksen gescheiden

Normering en keurmerken

NEN 1006;Algemene voorschriften voor leidingwaterinstallaties (AVWI-2002)  

NEN 3215; Binnenriolering - Eisen en bepalingsmethoden