Basiskennis dossier vluchtwegsignalering

Samengesteld door: Kim Wolters, Henny Brullemans


Definitie

Vluchtwegsignalering zijn de groene borden die wijzen naar de eerst aanwezige uitgang. Deze borden werken op accu’s zodat ze kunnen blijven branden bij calamiteiten. Het is belangrijk om dit in uw bedrijf, instelling of overheidsgebouw te installeren. In geval van nood moet iedereen veilig en snel het gebouw kunnen verlaten. Er bestaat een formule voor de maximale afstand van vluchtwegsignalering.  De herkenningsafstand van de pictogram hangt af van de hoogte in centimeters. Daarnaast gelden er internationale richtlijnen die zijn vastgelegd in de Europese richtlijn 92/58/Eeg. Hierin staan de vereisten voor de pictogrammen beschreven qua grootte, kleur en afbeelding. Teksten zijn niet toegestaan.

In het dossier noodverlichting wordt ingegaan op het waarom, wanneer en waar m.b.t. noodverlichting. In dit dossier gaan we in op de wet- en regelgeving en normeringen omtrent van vluchtwegsignalering.

Facilitair

Het is van belang dat bij een ontruiming(oefening) de vluchtroutes helder zijn aangegeven en de nooddeuren en vluchtdeur functioneren. De facilitair manager is veelal verantwoordelijk voor het inrichten, beheren en onderhouden van de vluchtwegsignalering. Deze zal periodieke controles moeten uitvoeren of de route die de noodverlichting aangeeft begaanbaar is.

Soorten

Er wordt onderscheid gemaakt in de volgende vier types noodverlichting:

  • Vluchtwegverlichting.
    Dit is het deel van de noodverlichting dat de vluchtwegen verlicht. Deze armaturen branden enkel in geval van een stroomstoring.
  • Vluchtwegaanduiding.
    Dit zijn de noodverlichting armaturen die vluchtwegen en uitgangen voor het verlaten van een gebouw aanduiden. Deze armaturen zijn voorzien van een pictogram en dienen permanent te branden.
  • Anti-paniekverlichting.
    Dit omvat het deel van de nood-evacuatieverlichting dat voorzien is om paniek te voorkomen in ruimtes waar mensen samenkomen, zoals kantines en vergaderzalen. Het is vastgelegd dat dit publieke ruimten betreft groter dan 60 m2. Deze armaturen branden enkel in geval van een stroomstoring.
  • Verlichting van werkplekken met verhoogd risico.
    Dit omvat het deel van de noodverlichting dat verlichting levert voor de veiligheid van personen, betrokken in een mogelijk gevaarlijk proces of een mogelijk gevaarlijke situatie. Of die werkplekken waar een mogelijk gevaarlijk proces moet worden afgesloten zoals werkplekken waarbij sprake is van draaiende delen, zuurbaden, hete of zeer brandbare materialen. Denk aan bijvoorbeeld zaagmachines, keukens en laboratoria.

Uitvoering

De branchevereniging is een samenwerkingsverband tussen aangesloten professionals in noodverlichting. Het doel van de vereniging is om duidelijkheid te verschaffen over regels, wetgeving en normeringen qua noodverlichting. Om de na te streven kwaliteitsnorm te waarborgen heeft de NVFN een gedragscode en huisreglement. BRL-K21019 noodverlichting en vluchtwegindicatie is een certificaat dat tot stand is gekomen in samenwerking van Kiwa en NVFN. Het geeft een richtlijn weer voor het certificaat voor het leveren, onderhoud en nazorg van de noodverlichting en vluchtwegindicatie. Om in aanmerking te komen voor dit certificaat moet er gekozen worden voor een uitvoeringsvorm:

  • Centraal noodverlichtingssysteem;
  • Decentraal noodverlichtingssysteem;
  • Noodverlichting met behulp van een noodstroomaggregaat(NSA);
  • Noodverlichting met behulp van een warmte/krachtkoppeling (WKK);

Het begint bij het aanvragen van een offerte bij Kiwa hierna kan er een certificatie-overeenkomst afgesloten worden met Kiwa NCP. Aan de hand hiervan volgt een toelatingsaudit om te beoordelen af de organisatie aan de criteria voldoet of dat er dingen aangepast moeten worden. Na de officiële audit worden er jaarlijks controle uitgevoerd zodat een organisatie aan de gestelde eisen blijft voldoen. 

Wet- en regelgeving

Arbowet
In het Arbeidsomstandighedenbesluit zijn verschillende Europese richtlijnen opgenomen om de veiligheid en gezondheid van medewerkers veilig te stellen. Noodverlichting is opgenomen in Minimum voorschriften inzake veiligheid en gezondheid op de arbeidsplaatsen (nr.89/654/EEG) en minimum voorschriften veiligheid en gezondheidssignalering op het werk (nr.92/58EEG).

In de arbowet wordt de werkgever verantwoordelijk gesteld voor de gezondheid en veiligheid van medewerkers, bezoekers en leveranciers. De werkgever moet dus zorgen dat vluchtroutes en nooduitgangen toegankelijk zijn en goed aangegeven worden doormiddel van noodverlichting.

Bouwbesluit
In het bouwbesluit staan eisen en gebruiksvoorschriften m.b.t. veiligheid, gezondheid, bruikbaarheid, energiezuinigheid en milieu.

Artikel 6.2 Vluchtrouteaanduidingen
Lid 1. Op iedere verkeersroute of in een ruimte met meer dan 50 personen met een vluchtroute aangegeven worden.

Lid 2. De vluchtrouteaanduiding mag in een wegtunnel op een maximale hoogte van 1,50 meter hangen. Hiervan mag afgeweken worden als deze boven een deur gehangen wordt.

Lid 3. De vluchtrouteaanduiding moet op een zichtbare plaats neer gehangen worden waar deze niet achter bijvoorbeeld een deur kan vallen.

Lid 4. De vluchtrouteaanduiding moet 15 seconden na de stroomuitval ingeschakeld worden en 60 minuten voldoen aan de eisen qua zichtbaarheid die gesteld zijn in de NEN-EN 1838.

Lid 5. De vluchtrouteaanduiding die niet is aangesloten op de noodstroom hoeft niet te voldoen aan de zichtbaarheidseisen zoals eerder vernoemt.

Lid 6. De deuren die toegang geven aan een wegtunnel van meer van 250meter moeten zijden groen (RAL6024) geverfd worden.

NEN-normering

  • NEN-EN 1838
    Toegepaste verlichtingstechniek; Hierin worden de voorschriften weergegeven waaraan de vluchtwegsignalering moet voldoen. Deze norm hangt samen met het meest recente bouwbesluit en de arbowet. Waar deze beide tot regelgeving behoren is de NEN-EN1838 een eis die gesteld wordt bij het inrichten van een noodverlichting installatie.  
  • NEN 1010
    Veiligheidsbepalingen voor laagspanningsinstallaties; Naast de eisen aan de technische uitvoering worden ook de specifieke eisen voor gebuikt in medische ruimtes benoemd.
  • NEN-EN-ISO 7010
    Grafische symbolen, veiligheidskleuren en tekens; De wereldwijd gangbare pictogrammen voor vluchtwegsignalering wordt hierin weergegeven.
  • De NEN 6088 is begin 2013 deels vervallen en opgegaan in de NEN 3011 die op zijn beurt verwijst naar de NEN-EN-ISO 7010
  • NEN-EN 50172
    Noodverlichting systeem voor vluchtwegen; Hierin staan de voorschriften voor het ontwerp van een vluchtwegsignaleringssysteem, de keuze voor een dergelijk systeem, het onderhoud van het systeem en het vastleggen van informatie. In deze NEN-norm wordt er verwezen naar NEN-EN 1838 en NEN-EN-IEC 60598-22
  • NEN-EN 50171
    Noodverlichting systeem met centrale voeding; In deze norm worden de eisen voorgeschreven aan de vluchtwegsignalering die op de netstroom zit aangesloten.
  • NEN-EN-IEC 60598-2-22
    Bijzondere eisen- verlichtingsarmaturen voor noodverlichting; In deze norm worden de voorschriften voor de armaturen van de vluchtwegsignalering beschreven.

Aanverwante dossiers

Arbo, Bedrijfshulpverlening, Brandpreventie, Brandbestrijding, noodverlichtingVeilige werkplek.