‘Oppassen voor valkuil van communicatiekloof’

,,Wat voor een gebouw geldt, geldt ook voor het gebied. Mensen hebben behoefte aan een menselijke maatvoering met voldoende differentiatie en onderscheid. Je ziet dus nu dat de overheid bestemmingen minder vastlegt, zodat je lokaal meer op maat kunt invullen. Als gevolg daarvan zie je in wijken verschillende typen woningen ontstaan voor verschillende typen mensen in hun verschillende levensfasen.’’ 

Volgens, Joren van Dijk, omgevingspsycholoog, maakt juist de diversiteit een wijk aantrekkelijk. ,,Alleenstaand, net samenwonend, stellen, ouders zonder kinderen en ouderen. Het blijkt dat mensen graag bij mensen willen wonen, waarmee ze zichzelf associëren. Als je technologische ontwikkelingen aan de interactie in wijken koppelt, kun je een mooie uitwisseling tussen bewoners en hun behoeften krijgen, zodat een wijk gaat werken en als samenleving positief beleefd wordt. Zelfsturende teams fungeren dan bijvoorbeeld als facilitator.’’

Van Dijk is van mening dat we ‘moeten oppassen voor de valkuil van de communicatiekloof’, omdat de opdrachtgever van een nieuwbouw of renovatie doorgaans goede lijntjes heeft met de architect en de aannemer. ,,Wetgeving bevordert en kadert die relatie ook. Wij als onderzoekers zijn juist geïnteresseerd in het gedrag en beleving van de gebruiker, omdat de gebruiker er belang bij heeft dat er iemand geïnteresseerd is. Dan heb je het over het gedrag en de beleving van gebouwen en ruimten.’’

Vervolgens hebben de opdrachtgever en de architect slechte of geen lijntjes met de gebruiker en de onderzoeker. Van Dijk: ‘’Dit vinden wij jammer, want juist de ontwerpkeuzen in het proces hebben gevolgen voor het gedrag van mensen. De beslissers zijn vaak kleine groepen mensen die geen of relatief weinig gebruik van het gebouw maken, in verhouding tot vele generaties gebruikers. Sommige gebouwen worden ontwikkeld met de gedachte dat gebruikers zich moeten aanpassen aan het gebouw. De ontwerpgedachte is dan belangrijker dan de behoeftes van de eindgebruiker. Als dit de keuze is, prima, maar sta er dan niet gek van te kijken dat er achteraf klachten ontstaan als het gebouw toch niet goed functioneert.’’

Soms gaat het volgens Van Dijk om prestigegebouwen, die vooral moeten imponeren. Een gebouw kan ook een beleggingsobject zijn. ,,Maar ook als je het economisch bekijkt, vormen de mensen het grootste kapitaal van de organisatie. De extra kosten van uitval, tussentijdse aanpassingen en een gebrek aan motivatie of klachten over het geluid en te weinig licht kun je voorkomen door eerder na te denken over het effect op de gebruiker.’’

Zorg dat mensen de keuzevrijheid hebben om, afhankelijk van de behoefte, voor een andere ruimte te kunnen kiezen, is het devies van Van Dijk. ,,Verder speelt het aspect hinder, in termen van overlast, een belangrijke rol. Heb je last van de zon, kun je niet schuilen, is er te veel geluid of sprake van stank? Relatie met de natuur draagt bij aan een speelse omgeving, is belangrijk voor de visuele kwaliteit en vergroot de diversiteit. Daarnaast is sociabiliteit van belang. Is een ruimte kindvriendelijk, zijn er voldoende voorzieningen aanwezig en stimuleert de ruimte spontane interacties? Controle gaat over wat in mijn omgeving gebeurt en of ik daar in mijn handelen invloed op kan uitoefenen.’’

Het begrip veiligheid heeft twee aspecten, aldus Van Dijk. ,,De fysieke en de ervaren sociale veiligheid. Voel ik me veilig in een ruimte? Daar hoort ook de aantrekkelijkheid van een ruimte bij, of hij goed onderhouden is en voldoende faciliterend. Omgevingen kunnen een bepaalde norm induceren. Het gevaar van de multifunctionele ruimten is dat mensen niet meer herkennen waar ze zijn. Het is kosten efficiënt handig, maar het is soms wenselijker om een ruimte voor een specifieke doelgroep of activiteit in te richten.’’

Het volledige interview met Joren van Dijk is te lezen op: www.schooldomein.nl.

 

actueel
03-04-2018 12:04

Best bekeken

Koffiecorner cruciale kantoorfaciliteit

Bij het ontwerp van een nieuw interieur speelt de koffiecorner een steeds belangrijkere rol. Dit constateert onder meer interieurspecialist Jaap den Braber. ‘In vergelijking met een aantal jaar geleden, zijn bedrijven bewuster bezig met de inrichting hiervan. Men wil klanten en medewerkers ...

Energiescan levert goedkopere maaltijden

 De kans is groot dat een deel van de patiënten in het UMC St. Radboud over enige tijd niet meer ’s middags maar ’s avonds de warme maaltijd krijgt voorgeschoteld. Uit onderzoek in het kader van de tweede Meerjarenafspraak (MJA2) is gebleken dat het ziekenhuis daarmee ...