Basiskennis dossier hygiene

Samengesteld door: Kim Wolters, Henny Brullemans


Definitie

Hygiëne is de verzamelnaam voor alle handelingen en handelingswijzen die ervoor zorgen dat mensen gezond blijven door ziekteverwekkers uit de buurt te houden of een besmettingsbron te isoleren. Vanzelfsprekend is hygiëne op de werkplek van essentieel belang. Een schone, gezonde werkomgeving voorkomt dat medewerkers in aanraking komen met ongewenste bacteriën en ziektekiemen en daarmee onnodig ziekteverzuim.

Facilitair

Het facilitair management is onder andere verantwoordelijk voor een goede hygiëne binnen een organisatie. Zij draagt er met maatregelen en middelen zorg voor dat werknemers in een optimale, schone, hygiënische en daardoor gezonde omgeving kunnen werken en verblijven. In een schone en hygiënische omgeving voelen medewerkers zich ook prettiger, wat weer bijdraagt aan een hogere productiviteit. Dit zal ook terug te zien zijn in de cijfers van het ziekteverzuim. Tot slot draagt een schone ruimte bij aan een efficiëntere schoonmaak. Immers; een schone ruimte wordt door de gebruiker veelal ook schoner achtergelaten.

Hygiƫne op de werkvloer

Schoonmaak versus desinfecteren

Met schoonmaken wordt veelal het zichtbare vuil van de oppervlaktes verwijderd. Bij desinfecteren gaat het over het doden van bacteriën, schimmels en virussen die (meestal) met het blote oog niet zichtbaar zijn. Omdat het om een intensievere schoonmaak gaat, zullen er anderen middelen en methodes gebruikt moeten worden om te desinfecteren. Hierbij is het gebruik van de ruimte ook van invloed. Zo zal in de zorg en ziekenhuizen nog hogere eisen aan de hygiëne worden gesteld dan die bijvoorbeeld in een kantooromgeving. Maar ook aan de hygiëne in bijvoorbeeld clean rooms, toiletten en keukens worden andere eisen gesteld en vereisen dus een andere aanpak.

Hygiëneplan

In een hygiëneplan worden de ruimtes en de werkplekken die schoongemaakt moeten worden benoemd en omgeschreven volgens de kleurencodering die door de organisatie zelf worden bepaald. Het hanteren van de kleurencodering is verplicht als de organisatie zich aan de HACCP-richtlijnen dient te houden. De kleurencodering houdt in dat in het plan de verschillende werkplekken een specifieke kleur krijgen. De kleur bepaalt de reiniging die moet worden toegepast. Ook de schoonmaakmiddelen die eraan gekoppeld zijn, krijgen een specifieke kleur, bijvoorbeeld de emmer, een specifieke doek en schoonmaakmiddel die voor een bepaalde werkplek of ruimte gebruikt moeten worden. Doorgaans wordt de volgende codering gebruikt: rood voor sanitair, blauw voor interieur, groen voor de vloeren, geel voor desinfecteer (in keukens) en witte doekjes voor alle overige ruimtes/meubels. Door ook de werkkarren een kleur te geven kan kruisbesmetting tegengegaan worden. Daarnaast mogen de artikelen niet van hout of metaal zijn omdat dit voor bacteriële groei kan zorgen wanneer dit nat wordt. Door dit plan weten alle betrokken wanneer welke werkzaamheden uitgevoerd worden en kunnen deze op elkaar afgestemd worden.

Persoonlijke hygiëne

Naast de reiniging van de werkplekken draagt de persoonlijke hygiëne ook bij aan de hygiëne in het algemeen. Aandacht voor het handen wassen, niet alleen na toiletgebruik, is een belangrijke maatregel om op de werkplek de vorming van ziekteverwekkende bacteriën tegen te gaan. De deurklink is bijvoorbeeld een enorme bron van bacteriën in de zorg en hier wordt al een aantal jaar intensief aandacht aan besteedt. Zo zie je bijvoorbeeld dat er deurklinken zijn ontwikkeld die niet meer met de hand worden geopend. Het reinigen van deurklinken is vaak een klus die over het hoofd wordt gezien. Veel mensen vinden het daarom ook niet prettig om een deurklink te moeten vastpakken na het gebruik van een openbaar toilet. 

Niet alleen het wassen van de handen, ook het afdrogen is van belang. Natte handen trekken meer bacteriën aan en worden zo ook sneller verspreid. Goede handdrogers zijn daarom essentieel voor een goede hygiëne. Door de handen goed te drogen, wordt de kans op kruisbesmetting direct verminderd. 

 Goede oplossingen voor het drogen van de handen zijn o.a.:

-     Handen drogen met katoenen handdoekrol;

-     Handen drogen met papier;

-     Handen drogen door middel van een jet droger;

-     Handen drogen door middel van hete luchtdroger;

Middelen/materialen

Goede maatregelen om medewerkers zo min mogelijk in contact te laten komen met bacteriën en andere viezigheden zijn bijvoorbeeld:

-     Kranen op sensoren;

-     Zeepdispenser met sensor;

-     Zorg voor desinfectiemiddelen;

-     Zorg voor handdoekjes, dit zorgt ervoor dat men hun handen goed droogt na het wassen en droge handen                verspreiden minder bacteriën.

Normen, wet- en regelgeving

HACCP is opgenomen in de Nederlandse wetgeving vanuit de Verenigde Staten. Het betekent Hazard Analysis Critical Control Points. HACCP wil zeggen dat alle handelingen in een bedrijf worden gecontroleerd op gevaren voor de gezondheid van de consument.  Na de controle wordt gekeken wel factoren een risico vormen en worden hiervoor punten te verbetering en controle opgesteld.

De volgende bedrijven moeten zich aan de richtlijnen van de HACCP houden:

- Levensmiddelenindustrie, supermarkten, ambachtelijke levensmiddelen sector

- Zorginstellingen, gevangenissen, ziekenhuizen

- Horeca, restaurant, café, snackbar, feestzalen, kantines

- Import en export van levensmiddelen

- Tankstation

- Kleine productiebedrijven zoals een boer die zijn eigen jam maakt en verkoopt.

Iedereen die levensmiddelen produceert en verkoop zal zich moeten houden aan de richtlijnen van de HACCP.

Belangrijkste normen

NEN2075 staat gelijk aan de Europese ISO-EN 13549 waarin een objectief kwaliteitmeetsysteem is vastgelegd voor de schoonmaakbranche.

NEN 12331:2015, staat voor het hygiënisch gebruik van machines voor het gebruik van voedselbereiding.

NEN 15593:2008, staat voor het managen van hygiëne bij verpakken van voedingsmiddelen.

VSR-Keurmerk

VSR staat voor Vereniging Schoonmaak Research, deze vereniging heeft in 2015 het VSR-keurmerk geïntroduceerd. Het keurmerk moet zorg dragen dat het VSR-kwaliteitsmeetsysteem (VSR-KMS) op de juiste manier wordt toegepast. Het doel is het behalen van een kwaliteitsstandaard waarmee opdrachtgevers controles kunnen uitvoeren. Daarbij is het belangrijk dat het meetsysteem een onderscheidende factor heeft. Bedrijven die aangemeld zijn krijgen bezoek van een inspecteur die controles uitvoert op administratie en uitvoering.

Aanverwante dossiers

Arbo, Gezonde werkplek, Plaagdiermanagement, sanitair, Schoonmaak, Schoonmaakartikelen.