Basiskennis dossier vluchtwegen


Een vluchtweg is een route, meestal aangegeven met groene (verlichte) borden, die bij dreigend gevaar, de weg naar de dichtstbijzijnde uitgang leidt.

Facilitair

Het is van belang dat vluchtwegen helder zijn aangegeven en de nooddeuren en vluchtdeur functioneren. De facilitair manager is veelal verantwoordelijk voor het inrichten, beheren en onderhouden van de vluchtwegen. Hij moet periodieke controles uitvoeren of de vluchtwegen vrij van obstakels begaanbaar zijn. Om een veilige vluchtweg uit een gebouw mogelijk te maken, moet er vanuit twee richtingen een uitgang naar buiten zijn. Dit komt er in de praktijk op neer dat er een goede plan van aanpak aanwezig moet zijn.

Risico

Het plan van aanpak komt tot stand na het doorlopen van een risico evaluatielijst. In deze evaluatielijst komen de volgende punten aan de orde:

- lopen er medewerkers gevaar, zo ja, hoeveel medewerkers?
- wat kan het gevaar veroorzaken?
- wat zijn de gevolgen van het gevaar?

Na het evalueren van deze lijst kun je een plan van aanpak gaan maken. Bij het maken van een plan van aanpak komen de volgende vragen aan de orde:

- wat is er nodig?
- tijdsbestek waarin het realiseerbaar moet zijn?
- kostenplaatje?
- tijdsbestek waarin de risico’s verminderd zijn?

Belangrijk is dat vluchtwegen altijd vrij van obstakels zijn, vluchtdeuren gaan altijd van binnen naar buiten open. Als er in een ruimte een verhoogd brandrisico is, dan is het noodzakelijk dat er twee uitgangen aanwezig zijn. Dit geldt ook als er meerdere verdiepingsvloeren zijn. Je kunt bij vluchtwegen ook denken aan ramen en luiken. Deze worden normaliter niet gebruikt als uitgang, maar kunnen uitstekend als uitgang/ vluchtweg fungeren. Let wel, veiligheid staat ook bij deze alternatieve vluchtwegen voorop! Maak bij de vluchtwegen nooit gebruik van liften en losstaande ladders.

Waaraan moeten vluchtwegen voldoen?

-  te allen tijde vrij zijn voor de hulpdiensten
-  toegankelijk zijn voor mindervalide personen, denk hierbij aan extra brede deuren
-  zo min mogelijk brandbare materialen bevatten
-  brandwerende deuren
-  stenen vloeren en wanden
-  geen houten kozijnen
-  brede en hoge vluchtwegen
-  goede afvoer voor rook en warmte
-  toevoer verse lucht

Of vluchtwegen veilig zijn is onder meer afhankelijk van de volgende factoren:

-  bekendheid met omgeving
-  fysieke staat waarin mensen zich bevinden
-  vluchtwegverlichting, deze licht op bij een eventuele stroomstoring
-  vluchtwegaanduiding; borden aan de muren die de (nood)uitgangen aangeven
-  anti-paniekverlichting
-  aanwezigheid BHV-er

Soorten

Stand-by-verlichting (of vervangingsverlichting)
Dit gedeelte van de noodverlichting maakt het mogelijk om de normale werkzaamheden voort te zetten. Een aggregaat neemt bijvoorbeeld de stroomvoorziening over. Voor noodverlichting van werkplekken met een verhoogd risicovgeldt: een minimale verlichtingssterkte van 15 lux op de vloer en minimaal 10 procent van de normale verlichtingssterkte.  

Vluchtwegverlichting
Dit gedeelte van noodverlichting geldt voor vluchtroutes tot twee meter breed. De horizontale verlichtingssterkte op de middellijn van de vluchtweg moet minimaal 1 lux zijn en de midden brand moet ten minste 0,5 lux zijn. Bredere vluchtroutes worden gezien als meerdere stroken van twee meter breed.  

Vluchtwegaanduiding
Elke deur of doorgang op de vluchtroute, alsmede elke wijziging of kruising, moet worden voorzien van een verlicht pictogram met aanduiding van de juiste vluchtroute. De herkenningsafstand is tweehonderd maal de hoogte van het groene vlak van het pictogram bij intern aangelichte pictogrammen. Bij extern aangelichte pictogrammen halveert deze afstand.  

Anti-paniek-verlichting
Dit type noodverlichting, anti-paniek-verlichting, wordt toegepast in ruimten die dienen om paniek te voorkomen. Dit zijn geen vluchtwegen. Deze noodverlichting wordt bereikt door middel van een horizontale verlichtingssterkte van minstens 0,5 lux op de vloer. Zodat mensen de vluchtroute veilig kunnen bereiken. De 0,5 lux geldt niet in een randzone van 0,5 m van het gebied.  

Vluchtwegplattegronden
Het doel van een ontruimingsplattegrond of vluchtwegplattegrond is gebruikers van een gebouw te informeren op welke manier ze een gebouw in geval van brand of een ander incident veilig en zelfstandig kunnen verlaten. De ontruimings- of vluchtwegplattegronden zijn onderdeel van het ontruimingsplan en worden op strategische plaatsen in het gebouw opgehangen.  

Vluchtwegpictogrammen
Borden of stickers die zijn ontwikkeld voor een ‘taalloze’ communicatie. De boodschap die het pictogram moet overbrengen is herkenbaar voor mensen uit verschillende taalgebieden, omdat het pictogram een universeel herkenbaar ontwerp heeft.

Noodverlichting op de werkvloer

De gebruiker van het pand is verantwoordelijk voor het naleven van de regels uit onder meer het bouwbesluit. Daarnaast is de werkgever verantwoordelijk voor de mensen die zich in het pand bevinden. Door een gebouw te voorzien van noodverlichting waarborg je de veiligheid van de mensen in het gebouw. Noodverlichting wordt vaak samen gezien met brand. Maar noodverlichting is ook van essentieel belang bij het uitvallen van elektrische spanning, waardoor een gebouw moeilijk te verlaten is of waardoor onnodig paniek ontstaat. Noodverlichting is eigenlijk noodzakelijk bij het wegvallen van de elektrische spanning, ongeacht de oorzaak hiervan.

Voordelen

·  mensen kunnen gemakkelijk de eerste toegankelijke deur vinden;
·  mensen kunnen gemakkelijk op een of meerdere plekken bijeen worden gebracht;
·  mensen raken minder snel in paniek;
·  mensen kunnen gevaarlijke werkzaamheden afronden;
·  hulpdiensten kunnen hun taken makkelijker vervullen  

Nadelen

·  in geval van paniek schakelen mensen over naar overlevingsmodus en proberen ze de dagelijkse route te volgen.

BHV

De bedrijfshulpverlener moet uiteraard officieel gecertificeerd zijn. Hiervoor worden BHV-cursussen door het hele land aangeboden. Er vinden trainingen plaats op de werkplek, uitleg over het omgaan met de hulpmiddelen, de communicatie bij een calamiteit, de procedures et cetera. Vervolgens dient de BHV’er zijn kennis ieder jaar op te frissen door cursussen en opfrisdagen. Niet alleen een externe training, maar ook een brandoefening binnenshuis is een goede training. Hierbij komt de BHV-organisatie te weten wie, wanneer en hoe reageert op bepaalde situaties. Hierdoor is de actie reactie tijdens een echte (nood) situatie veel realistischer.

Wet- en regelgeving

Arbowet
In de Arbowet wordt de werkgever verantwoordelijk gesteld voor de gezondheid en veiligheid van medewerkers, bezoekers en leveranciers. De werkgever moet dus zorgen dat vluchtroutes en nooduitgangen toegankelijk zijn en goed aangegeven worden door middel van noodverlichting. Als de Arbowet op dit punt niet wordt nageleefd volgt er, in geval van een incident, vaak een weigering van de aansprakelijkheidsdekking. Er wordt dan in veel gevallen niet uitgekeerd. De vluchtwegen moeten beginnen en eindigen op een veilige plaats. Deze eindbestemming van de vluchtweg ligt bij voorkeur buiten op een openbare plek. De vluchtweg mag niet eindigen op een binnenplaats, waar zich geen mogelijkheid voor doet om op de openbare weg te komen. Hierop zijn uitzonderingen. Denk bijvoorbeeld aan een penitentiaire inrichting, waar de ‘bewoners’ niet naar buiten mogen. Hier moet de vluchtweg wel leiden naar een andere brandvrije ruimte. Ook in een technische ruimte, waar bij wijze van uitzondering een medewerker aanwezig is, hoeft geen aparte vluchtweg aangegeven te zijn. Wel staat in de Arbo-voorschriften dat ook deze medewerker een veilig heenkomen moet worden geboden. Dit kan door middel van hulpmiddelen, zoals een blusdeken. Soms is er sprake van een tweede vluchtweg. Deze tweede vluchtweg mag niet door dezelfde ruimtes lopen als die van de eerste vluchtweg. Beide vluchtwegen mogen wel op dezelfde buitenplaats uit komen.

 De NEN 3011:2015 geeft voorschriften voor veiligheidskleuren en veiligheidstekens voor het voorkomen van ongevallen, brandbestrijding, informatie over gevaren voor de gezondheid en evacuatie bij noodgevallen. Door het aanpassen van deze norm komen de richtlijnen nu meer in lijn te liggen met de Europese en internationale norm voor veiligheidskleuren en –tekens.  

Die norm verwijst weer naar NEN-EN-ISO 7010. De vluchtwegpictogrammen.  

De nieuwe eisen waaraan de pictogrammen moeten voldoen, staan in norm NEN-EN 1838.  

In de norm NEN1414 staat aangegeven aan welke eisen vluchtwegplattegronden moeten voldoen.  

Aanvullende kennis

 


Alle artikelen bekijken



Verdiepende kennis